Chapter 8 · Verse 1
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
अधमा धनमिच्छन्ति धनमानौ च मध्यमाः । उत्तमा मानमिच्छन्ति मानो हि महतां धनम्
Transliteration
adhamā dhanamicchanti dhanamānau ca madhyamāḥ | uttamā mānamicchanti māno hi mahatāṃ dhanam
Translation
कमी दर्जाचे लोक धनाची इच्छा करतात, मध्यम दर्जाचे लोक धनाची आणि मानाची दोन्ही इच्छा करतात; तर उच्च दर्जाचे लोक मानाची इच्छा करतात, कारण मान हे मोठ्या लोकांचे धन आहे.
Literal meaning: कमी दर्जाचे लोक धनाची इच्छा करतात, मध्यम दर्जाचे लोक धनाची आणि मानाची दोन्ही इच्छा करतात; उच्च दर्जाचे लोक मानाची इच्छा करतात, कारण मान हे मोठ्या लोकांचे धन आहे.
Explanation
कमी दर्जाचे लोक धनाची, मध्यम दर्जाचे लोक धन आणि मानाची, तर उच्च दर्जाचे लोक फक्त मानाची इच्छा करतात.
या श्लोकात चाणक्य यांनी लोकांच्या इच्छांच्या विविध स्तरांचे वर्णन केले आहे. कमी दर्जाचे लोक फक्त धनाची इच्छा करतात, कारण त्यांना त्यांच्या जीवनात आर्थिक स्थिरतेची गरज असते. मध्यम दर्जाचे लोक धन आणि मान दोन्हीच्या मागे असतात, कारण त्यांना दोन्ही गोष्टींची आवश्यकता असते. उच्च दर्जाचे लोक मात्र फक्त मानाची इच्छा करतात, कारण त्यांना माहित असते की मान हेच खरे धन आहे, जे त्यांच्या प्रतिष्ठेचे आणि सामाजिक स्थानाचे प्रतिनिधित्व करते. त्यामुळे, या श्लोकातून हे स्पष्ट होते की मानाचे महत्त्व धनाच्या तुलनेत अधिक आहे, विशेषतः उच्च दर्जाच्या लोकांसाठी.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 08-01