Chapter 9 · Verse 11
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
प्रातर्द्यूतप्रसङ्गेन मध्याह्ने स्त्रीप्रसङ्गतः । रात्रौ चौरप्रसङ्गेन कालो गच्छन्ति धीमताम्
Transliteration
prātardyūtaprasaṅgena madhyāhne strīprasaṅgataḥ | rātrau cauraprasaṅgena kālo gacchanti dhīmatām
Translation
प्रातः जुए के प्रसंग से, मध्याह्न में स्त्री के प्रसंग से, और रात्रि में चोर के प्रसंग से, बुद्धिमानों का समय व्यतीत होता है।
Literal meaning: सुबह जुए के प्रसंग से, दोपहर में स्त्री के प्रसंग से, और रात में चोर के प्रसंग से, समझदारों का समय बीतता है।
Explanation
बुद्धिमान लोग अपने समय का सदुपयोग करते हैं।
इस श्लोक में कहा गया है कि बुद्धिमान लोग अपने समय का सदुपयोग करते हैं। प्रातःकाल जुए के प्रसंग में, मध्याह्न में स्त्री के प्रसंग में और रात्रि में चोर के प्रसंग में, ये सभी ऐसे विषय हैं जो समय की बर्बादी करते हैं। लेकिन बुद्धिमान व्यक्ति इन प्रसंगों से दूर रहकर अपने समय को सार्थक कार्यों में लगाते हैं। यह श्लोक हमें यह सिखाता है कि हमें अपने समय का सही उपयोग करना चाहिए और व्यर्थ की गतिविधियों से बचना चाहिए।
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 09-11