Chapter 9 · Verse 13
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
इक्षुदण्डास्तिलाः शूद्राः कान्ता हेम च मेदिनी । चन्दनं दधि ताम्बूलं मर्दनं गुणवर्धनम्
Transliteration
ikṣudaṇḍāstilāḥ śūdrāḥ kāntā hema ca medinī | candanaṃ dadhi tāmbūlaṃ mardanaṃ guṇavardhanam
Translation
ഇക്ഷുദണ്ഡങ്ങൾ, തിളകൾ, ശൂദ്രർ, കാന്തകൾ, സ്വർണ്ണം, മേദിനി; ചന്ദനം, ദഹി, താമ്പൂലം, മർദനം, ഗുണവർദ്ധനം.
Literal meaning: ഇക്ഷുദണ്ഡങ്ങൾ, തിളകൾ, ശൂദ്രർ, കാന്തകൾ, സ്വർണ്ണം, മേദിനി; ചന്ദനം, ദഹി, താമ്പൂലം, മർദനം, ഗുണവർദ്ധനം.
Explanation
വിലയേറിയ വസ്തുക്കളും, അവയുടെ ഗുണങ്ങളും.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ, വിവിധ വിലയേറിയ വസ്തുക്കളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇക്ഷുദണ്ഡങ്ങൾ (കഞ്ചാവ്), തിളകൾ (തിളക്കമുള്ള വസ്തുക്കൾ), ശൂദ്രർ (ശ്രേഷ്ഠതയില്ലാത്തവർ), കാന്തകൾ (സുന്ദരികൾ), സ്വർണ്ണം, മേദിനി (ഭൂമി); ചന്ദനം (ചന്ദനത്തിന്റെ സുഗന്ധം), ദഹി (തൈലം), താമ്പൂലം (പാനീയങ്ങൾ), മർദനം (ശ്രമം), ഗുണവർദ്ധനം (ഗുണങ്ങൾ വർദ്ധിപ്പിക്കൽ) എന്നിവയെ കുറിച്ച് പറയുന്നുണ്ട്. ഈ വസ്തുക്കളുടെ ഗുണങ്ങൾ അവയുടെ വിലയെയും, പ്രാധാന്യത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഓരോ വസ്തുവും അതിന്റെ ഗുണങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് വിലയേറിയതായിരിക്കണം. അതായത്, നാം ജീവിതത്തിൽ വിലയേറിയതും ഗുണമേന്മയുള്ളതുമായ കാര്യങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കണം.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 09-13