Theme 1 · Passage 41
Attributed to Socrates (via Plato, Xenophon, and others)
Greek
ἐάντε γὰρ λέγω ὅτι τῷ θεῷ ἀπειθεῖν τοῦτʼ ἐστὶν καὶ διὰ τοῦτʼ ἀδύνατον ἡσυχίαν ἄγειν, οὐ πείσεσθέ μοι ὡς εἰρωνευομένῳ· ἐάντʼ αὖ λέγω ὅτι καὶ τυγχάνει μέγιστον ἀγαθὸν ὂν ἀνθρώπῳ τοῦτο, ἑκάστης ἡμέρας περὶ ἀρετῆς τοὺς λόγους ποιεῖσθαι καὶ τῶν ἄλλων περὶ ὧν ὑμεῖς ἐμοῦ ἀκούετε διαλεγομένου καὶ ἐμαυτὸν καὶ ἄλλους ἐξετάζοντος, ὁ δὲ ἀνεξέταστος βίος οὐ βιωτὸς ἀνθρώπῳ, ταῦτα δʼ ἔτι ἧττον πείσεσθέ μοι λέγοντι. τὰ δὲ ἔχει μὲν οὕτως, ὡς ἐγώ φημι, ὦ ἄνδρες, πείθειν δὲ οὐ ῥᾴδιον. καὶ ἐγὼ ἅμα οὐκ εἴθισμαι ἐμαυτὸν ἀξιοῦν κακοῦ οὐδενός. εἰ μὲν γὰρ ἦν μοι χρήματα, ἐτιμησάμην ἂν χρημάτων ὅσα ἔμελλον ἐκτείσειν, οὐδὲν γὰρ ἂν ἐβλάβην· νῦν δὲ οὐ γὰρ ἔστιν, εἰ μὴ ἄρα ὅσον ἂν ἐγὼ δυναίμην ἐκτεῖσαι, τοσούτου βούλεσθέ μοι τιμῆσαι. ἴσως δʼ ἂν δυναίμην ἐκτεῖσαι ὑμῖν που μνᾶν ἀργυρίου· τοσούτου οὖν τιμῶμαι.Πλάτων δὲ ὅδε, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, καὶ Κρίτων καὶ Κριτόβουλος καὶ Ἀπολλόδωρος κελεύουσί με τριάκοντα μνῶν τιμήσασθαι, αὐτοὶ δʼ ἐγγυᾶσθαι· τιμῶμαι οὖν τοσούτου, ἐγγυηταὶ δὲ ὑμῖν ἔσονται τοῦ ἀργυρίου οὗτοι ἀξιόχρεῳ. οὐ πολλοῦ γʼ ἕνεκα χρόνου, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ὄνομα ἕξετε καὶ αἰτίαν ὑπὸ τῶν βουλομένων τὴν πόλιν λοιδορεῖν ὡς Σωκράτη ἀπεκτόνατε, ἄνδρα σοφόν—φήσουσι γὰρ δὴ σοφὸν εἶναι, εἰ καὶ μή εἰμι, οἱ βουλόμενοι ὑμῖν ὀνειδίζειν— εἰ γοῦν περιεμείνατε ὀλίγον χρόνον, ἀπὸ τοῦ αὐτομάτου ἂν ὑμῖν τοῦτο ἐγένετο
Transliteration
eante gar legō hoti tō theō apeithein toutʼ estin kai dia toutʼ adynaton hēsychian agein, ou peisesthe moi hōs eirōneuomenō eantʼ au legō hoti kai tynchanei megiston agathon on anthrōpō touto, hekastēs hēmeras peri aretēs tous logous poieisthai kai tōn allōn peri hōn hymeis emou akouete dialegomenou kai emauton kai allous exetazontos, ho de anexetastos bios ou biōtos anthrōpō, tauta dʼ eti hētton peisesthe moi legonti. ta de echei men houtōs, hōs egō phēmi, ō andres, peithein de ou rhadion. kai egō hama ouk eithismai emauton axioun kakou oudenos. ei men gar ēn moi chrēmata, etimēsamēn an chrēmatōn hosa emellon ekteisein, ouden gar an eblabēn nyn de ou gar estin, ei mē ara hoson an egō dynaimēn ekteisai, tosoutoy boulesthe moi timēsai. isōs dʼ an dynaimēn ekteisai hymin pou mnan argyriou tosoutoy oun timōmai.Platōn de hode, ō andres Athēnaioi, kai Kritōn kai Kritoboulos kai Apollodōros keleuousi me triakonta mnōn timēsasthai, autoi dʼ engyasthai timōmai oun tosoutoy, engyētai de hymin esontai tou argyriou houtoi axiochreō. ou pollou gʼ heneka chronou, ō andres Athēnaioi, onoma hexete kai aitian hypo tōn boulomenōn tēn polin loidorein hōs Sōkratē apektonate, andra sophon—phēsousi gar dē sophon einai, ei kai mē eimi, hoi boulomenoi hymin oneidizein— ei goun periemeinate oligon chronon, apo tou automatou an hymin touto egeneto
Translation
यदि मैं कहूँ कि ईश्वर के प्रति अवज्ञा करना, यही है और इसी कारण शांति पाना असंभव है, तो तुम मुझे व्यंग्य में नहीं मानोगे; यदि मैं फिर कहूँ कि यह मनुष्य के लिए सबसे बड़ा भला है, कि हर दिन नैतिकता पर विचार करें, और उन अन्य विषयों पर जिन पर तुम मुझे सुनते हो, संवाद करें, और अपने आप और दूसरों की जांच करें, तो अनियंत्रित जीवन मनुष्य के लिए जीने योग्य नहीं है, ये बातें तुम मुझे कहने पर और भी कम मानोगे। यह सब इस प्रकार है, जैसे मैं कहता हूँ, हे पुरुषों, विश्वास दिलाना आसान नहीं है। और मैं स्वयं को किसी भी बुराई का योग्य नहीं मानता। यदि मेरे पास धन होता, तो मैं उन धन की मात्रा को मूल्यांकित करता जो मैं चुकाने वाला होता, क्योंकि इससे मुझे कोई हानि नहीं होती; लेकिन अब ऐसा नहीं है, यदि मैं केवल उतना ही चुकाने में सक्षम हूँ, तो तुम मुझे उतनी ही मान्यता देना चाहोगे। शायद मैं तुम्हें कुछ मना के रूप में चुकाने में सक्षम होऊँ; इसलिए मैं उतनी ही मान्यता पाता हूँ। और यह प्लेटो है, हे एथेनियन पुरुषों, और क्रितोन और क्रितोबुलोस और अपोल्लोडोरोस मुझे तीस मना की मान्यता देने के लिए कह रहे हैं, वे स्वयं गारंटी देंगे; इसलिए मैं उतनी ही मान्यता पाता हूँ, और ये तुम्हारे लिए इस धन के गारंटर होंगे।
Literal meaning: यदि मैं कहूँ कि ईश्वर के प्रति अवज्ञा करना, यही है और इसी कारण शांति पाना असंभव है, तो तुम मुझे व्यंग्य में नहीं मानोगे; यदि मैं फिर कहूँ कि यह मनुष्य के लिए सबसे बड़ा भला है, कि हर दिन नैतिकता पर विचार करें, और उन अन्य विषयों पर जिन पर तुम मुझे सुनते हो, संवाद करें, और अपने आप और दूसरों की जांच करें, तो अनियंत्रित जीवन मनुष्य के लिए जीने योग्य नहीं है, ये बातें तुम मुझे कहने पर और भी कम मानोगे। यह सब इस प्रकार है, जैसे मैं कहता हूँ, हे पुरुषों, विश्वास दिलाना आसान नहीं है। और मैं स्वयं को किसी भी बुराई का योग्य नहीं मानता। यदि मेरे पास धन होता, तो मैं उन धन की मात्रा को मूल्यांकित करता जो मैं चुकाने वाला होता, क्योंकि इससे मुझे कोई हानि नहीं होती; लेकिन अब ऐसा नहीं है, यदि मैं केवल उतना ही चुकाने में सक्षम हूँ, तो तुम मुझे उतनी ही मान्यता देना चाहोगे। शायद मैं तुम्हें कुछ मना के रूप में चुकाने में सक्षम होऊँ; इसलिए मैं उतनी ही मान्यता पाता हूँ। और यह प्लेटो है, हे एथेनियन पुरुषों, और क्रितोन और क्रितोबुलोस और अपोल्लोडोरोस मुझे तीस मना की मान्यता देने के लिए कह रहे हैं, वे स्वयं गारंटी देंगे; इसलिए मैं उतनी ही मान्यता पाता हूँ, और ये तुम्हारे लिए इस धन के गारंटर होंगे।
Explanation
सच्ची नैतिकता और आत्म-विश्लेषण जीवन के लिए आवश्यक हैं।
इस उद्धरण में, सुकरात यह स्पष्ट करते हैं कि ईश्वर के प्रति अवज्ञा करना और नैतिकता पर विचार न करना, मनुष्य के लिए शांति प्राप्त करना असंभव बनाता है। वे यह भी कहते हैं कि अनियंत्रित जीवन जीना असंभव है। सुकरात का यह तर्क है कि हर व्यक्ति को अपने जीवन की नैतिकता पर विचार करना चाहिए और स्वयं तथा दूसरों का मूल्यांकन करना चाहिए। वे यह भी बताते हैं कि वे स्वयं को किसी भी बुराई का योग्य नहीं मानते हैं और यदि उनके पास धन होता, तो वे उसकी सही मात्रा का मूल्यांकन करते। इस संदर्भ में, वे प्लेटो और अन्य मित्रों का उल्लेख करते हैं जो उनकी रक्षा के लिए गारंटी देने को तैयार हैं। इस प्रकार, सुकरात यह दिखाते हैं कि नैतिकता और आत्म-विश्लेषण के बिना जीवन जीना संभव नहीं है।
Source edition (provenance)
perseus:tlg0059.tlg002.perseus-grc2; plato:apology; section 38 part 1; transliteration: greek-transliteration (build)