Chapter 1 · Verse 40
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः । धर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नम् अधर्मोभिभवत्य् उत
Transliteration
kulakṣaye praṇaśyanti kuladharmāḥ sanātanāḥ | dharme naṣṭe kulaṃ kṛtsnam adharmobhibhavaty uta
Translation
कुल नाश झाल्यावर कुलधर्म नष्ट होतात. धर्म नष्ट झाल्यावर संपूर्ण कुल नष्ट होते; अधर्म प्रबळ होतो.
Literal meaning: कुलाच्या नाशावर कुलधर्म नष्ट होतात. धर्म नष्ट झाल्यावर संपूर्ण कुल नष्ट होते; अधर्म प्रबळ होतो.
Explanation
कुल नाश झाल्यावर कुलधर्म नष्ट होतात आणि अधर्म वाढतो.
या श्लोकात कुलधर्म आणि अधर्म यांची महत्त्वाची चर्चा केली आहे. कुलक्षय म्हणजे कुटुंबाचा नाश. जेव्हा कुटुंबाचा नाश होतो, तेव्हा त्याचे मूल्य, परंपरा आणि धर्म नष्ट होतात. यामुळे संपूर्ण कुटुंबाची एकता आणि स्थिरता धोक्यात येते. धर्म नष्ट झाल्यावर अधर्म वाढतो, म्हणजेच अन्याय, असत्य आणि अनैतिकता प्रबळ होतात. हे एक गंभीर संदेश आहे की, जर आपण आपल्या कुटुंबाच्या मूल्यांना आणि धर्माला जपले नाही, तर समाजात अधर्म वाढेल आणि त्यामुळे संपूर्ण समाजाचे अस्तित्व धोक्यात येईल.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 1 v 40