Chapter 10 · Verse 33
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
अक्षराणाम् अकारोस्मि द्वन्द्वः सामासिकस्य च । अहम् एवाक्षयः कालो धाताहं विश्वतोमुखः
Transliteration
akṣarāṇām akārosmi dvandvaḥ sāmāsikasya ca | aham evākṣayaḥ kālo dhātāhaṃ viśvatomukhaḥ
Translation
അക്ഷരങ്ങളിലെ അക്ഷരമായ ഞാൻ ഇരട്ടവാക്കിന്റെ സമാസത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്. ഞാൻ തന്നെ അക്ഷയമായ കാലം, സൃഷ്ടിക്കാരൻ, എല്ലായിടത്തും മുഖമുള്ളവൻ ആകുന്നു.
Literal meaning: അക്ഷരങ്ങളിലെ അക്ഷരമായ ഞാൻ ഇരട്ടവാക്കിന്റെ സമാസത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്. ഞാൻ തന്നെ അക്ഷയമായ കാലം, സൃഷ്ടിക്കാരൻ, എല്ലായിടത്തും മുഖമുള്ളവൻ ആകുന്നു.
Explanation
ഞാൻ അക്ഷരങ്ങളിലെ അക്ഷരമാണ്, ഇരട്ടവാക്കിന്റെ സമാസത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്, അക്ഷയമായ കാലം, സൃഷ്ടിക്കാരൻ, എല്ലായിടത്തും മുഖമുള്ളവൻ ആകുന്നു.
ഭഗവദ് ഗീതയിലെ ഈ ശ്ലോകം, കൃഷ്ണൻ തന്റെ ദിവ്യസ്വരൂപത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു. 'അക്ഷരങ്ങൾ' എന്നത് ശാശ്വതമായ, നശിക്കാത്ത വസ്തുക്കളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കൃഷ്ണൻ അവിടെ 'അക്ഷരമായ ഞാൻ' എന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ട്, അവന്റെ ശാശ്വതത്വം, നശിക്കാത്തത്വം വ്യക്തമാക്കുന്നു. 'ഇരട്ടവാക്കിന്റെ സമാസത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്' എന്നത്, ഭാഷയുടെ സങ്കീർണ്ണതയിലും ദൈവത്തിന്റെ സങ്കല്പത്തിലും ഉള്ള ബന്ധത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. 'അഹം എവാക്ഷയ:' എന്നത്, കൃഷ്ണൻ കാലത്തിന്റെ അക്ഷയമായ രൂപം ആകുന്നു എന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. 'ധാതാ' എന്നത് സൃഷ്ടിക്കാരനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, അതായത്, സൃഷ്ടിയുടെ ഉറവിടം. 'വിശ്വതോമുഖ:' എന്നത്, എല്ലായിടത്തും മുഖമുള്ളവൻ എന്നതിലൂടെ, ദൈവത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം എല്ലായിടത്തും ഉണ്ടെന്നുള്ള ആശയം നൽകുന്നു.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 10 v 33