Chapter 11 · Verse 19
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
अनादिमध्यान्तम् अनन्तवीर्यम् । अनन्तबाहुं शशिसूर्यनेत्रम् । पश्यामि त्वां दीप्तहुताशवक्त्रं । स्वतेजसा विश्वम् इदं तपन्तम्
Transliteration
anādimadhyāntam anantavīryam | anantabāhuṃ śaśisūryanetram | paśyāmi tvāṃ dīptahutāśavaktraṃ | svatejasā viśvam idaṃ tapantam
Translation
मैं तुम्हें अनादि, मध्य और अंत रहित, अनंत वीर्य वाले, अनंत बाहु और चंद्र-सूर्य के नेत्र वाले, दीप्तिमान अग्नि के मुख वाले, अपने तेज से इस सम्पूर्ण विश्व को तपाने वाले के रूप में देखता हूँ।
Literal meaning: मैं तुम्हें अनादि, मध्य और अंत रहित, अनंत शक्ति वाले, अनंत बाहु वाले, चंद्र और सूर्य के नेत्र वाले, दीप्तिमान अग्नि के मुख वाले, अपने तेज से इस विश्व को तपाने वाले के रूप में देखता हूँ।
Explanation
भगवान श्रीकृष्ण का अनंत रूप और शक्ति का वर्णन।
इस श्लोक में भगवान श्रीकृष्ण के अद्वितीय स्वरूप का वर्णन किया गया है। यहाँ पर यह बताया गया है कि वे अनादि (जिसका कोई आरंभ नहीं), मध्य और अंत रहित हैं, अर्थात् उनका अस्तित्व समय और स्थान से परे है। उनका वीर्य अनंत है, जो उनकी शक्ति और सामर्थ्य को दर्शाता है। उनके पास अनंत बाहु हैं, जो उनकी व्यापकता और सर्वव्यापीता को दर्शाते हैं। चंद्र और सूर्य के नेत्र होने का अर्थ है कि वे सभी जीवों पर दृष्टि रखते हैं और उनके प्रति करुणा रखते हैं। 'दीप्तहुताशवक्त्रं' का अर्थ है कि उनका मुख अग्नि के समान तेजस्वी है, जो उनके दिव्य स्वरूप को दर्शाता है। अंत में, यह कहा गया है कि वे अपने तेज से सम्पूर्ण विश्व को तपाते हैं, अर्थात् वे सृष्टि के सभी प्राणियों में जीवन और ऊर्जा का संचार करते हैं।
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 11 v 19