Chapter 13 · Verse 21
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
कार्य कारण कर्तृत्वे हेतुः प्रकृतिर् उच्यते । पुरुषः सुखदुःखानां भोक्तृत्वे हेतुर् उच्यते
Transliteration
kārya kāraṇa kartṛtve hetuḥ prakṛtir ucyate | puruṣaḥ sukhaduḥkhānāṃ bhoktṛtve hetur ucyate
Translation
कार्य आणि कारण यामध्ये कर्तृत्वाचा हेतु प्रकृती म्हणून ओळखला जातो. पुरुष सुख-दुःखांच्या भोक्तृत्वामध्ये हेतू म्हणून ओळखला जातो.
Literal meaning: कार्य आणि कारण यामध्ये कर्तृत्वाचा हेतु प्रकृती म्हणून ओळखला जातो. पुरुष सुख-दुःखांच्या भोक्तृत्वामध्ये हेतू म्हणून ओळखला जातो.
Explanation
कार्य आणि कारण यामध्ये कर्तृत्वाचा हेतु प्रकृती आहे, तर पुरुष सुख-दुःखांच्या अनुभवामध्ये हेतू आहे.
या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण कार्य आणि कारण यामध्ये कर्तृत्वाचा हेतू म्हणजे प्रकृती आहे, असे सांगतात. म्हणजेच, जेव्हा आपण कोणतेही कार्य करतो, तेव्हा त्या कार्यामागील कारण म्हणजेच प्रकृती आहे. यामध्ये कर्ता म्हणजे तो व्यक्ती आहे जो कार्य करतो. दुसऱ्या भागात, पुरुष म्हणजे मानव, जो सुख-दुःखांचा अनुभव घेतो, त्यामध्ये हेतू आहे. म्हणजेच, आपल्या अनुभवांमागील कारण म्हणजे आपली मानसिकता, भावना आणि विचार. या श्लोकाचा मुख्य संदेश म्हणजे कार्य आणि अनुभव यामध्ये कारणे समजून घेणे आवश्यक आहे.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 13 v 21