Chapter 13 · Verse 35
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर् एवम् अन्तरं ज्ञानचक्षुषा । भूतप्रकृतिमोक्षं च ये विदुर् यान्ति ते परम्
Transliteration
kṣetrakṣetrajñayor evam antaraṃ jñānacakṣuṣā | bhūtaprakṛtimokṣaṃ ca ye vidur yānti te param
Translation
क्षेत्र आणि क्षेत्रज्ञ यांच्यातील हे अंतर ज्ञानाच्या डोळ्यांनी पाहणारे आहेत. जे भूतप्रकृतीचा मोक्ष जाणतात, ते परम गंतव्य गाठतात.
Literal meaning: क्षेत्र आणि क्षेत्रज्ञ यांच्यातील हे अंतर ज्ञानाच्या डोळ्यांनी पाहणारे आहेत. जे भूतप्रकृतीचा मोक्ष जाणतात, ते परम गंतव्य गाठतात.
Explanation
ज्ञानाच्या डोळ्यांनी क्षेत्र आणि क्षेत्रज्ञ यांच्यातील अंतर पाहणारे, भूतप्रकृतीचा मोक्ष जाणतात.
या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण ज्ञान आणि ज्ञानज्ञ यांच्यातील अंतर स्पष्ट करतात. 'क्षेत्र' म्हणजे शरीर किंवा भौतिक जग, तर 'क्षेत्रज्ञ' म्हणजे आत्मा किंवा जाणता. जे लोक ज्ञानाच्या डोळ्यांनी या दोन्ही गोष्टींचे खरे स्वरूप पाहतात, त्यांना भूतप्रकृतीचा मोक्ष मिळतो. याचा अर्थ असा आहे की, जेव्हा आपण आपल्या आत्म्याचे आणि भौतिक जगाचे खरे स्वरूप समजून घेतो, तेव्हा आपण अंतिम गंतव्य गाठतो, जे म्हणजे आत्मज्ञान आणि मोक्ष.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 13 v 35