Chapter 13 · Verse 3
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
क्षेत्रज्ञं चापि मां विद्धि सर्वक्षेत्रेषु भारत । क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर् ज्ञानं यत् तज् ज्ञानं मतं । मम
Transliteration
kṣetrajñaṃ cāpi māṃ viddhi sarvakṣetreṣu bhārata | kṣetrakṣetrajñayor jñānaṃ yat taj jñānaṃ mataṃ | mama
Translation
क्षेत्रज्ञ आणि मी हे सर्व क्षेत्रांमध्ये ओळख. क्षेत्र आणि क्षेत्रज्ञ यांच्यातील ज्ञान हेच ज्ञान आहे, असे माझे मत आहे.
Literal meaning: क्षेत्रज्ञ आणि मी हे सर्व क्षेत्रांमध्ये ओळख. क्षेत्र आणि क्षेत्रज्ञ यांच्यातील ज्ञान हेच ज्ञान आहे, असे माझे मत आहे.
Explanation
क्षेत्रज्ञ आणि परमात्मा यांच्यातील ज्ञान हेच खरे ज्ञान आहे.
या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला सांगत आहेत की, 'क्षेत्रज्ञ' म्हणजेच आत्मा आणि 'क्षेत्र' म्हणजे शरीर. आत्मा सर्व ठिकाणी अस्तित्वात आहे आणि तो सर्व शरीरांमध्ये वास करतो. या श्लोकात ज्ञानाच्या दोन प्रकारांची चर्चा केली आहे - एक म्हणजे क्षेत्र (शरीर) आणि दुसरे म्हणजे क्षेत्रज्ञ (आत्मा). हे दोन्ही एकत्रितपणे समजून घेतल्यास, आपल्याला खरे ज्ञान प्राप्त होते. हे ज्ञान आत्मा आणि शरीराच्या नातेसंबंधाबद्दल आहे, ज्यामुळे आपण आपल्या अस्तित्वाच्या गूढतेला समजून घेऊ शकतो.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 13 v 3