Chapter 13 · Verse 6
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
महाभूतान्य् अहंकारो बुद्धिर् अव्यक्तम् एव च । इन्द्रियाणि दशैकं च पञ्च चेन्द्रियगोचराः
Transliteration
mahābhūtāny ahaṃkāro buddhir avyaktam eva ca | indriyāṇi daśaikaṃ ca pañca cendriyagocarāḥ
Translation
महाभूत, अहंकार, बुद्धी, अव्यक्त आणि इंद्रिय, एकूण दहा इंद्रिय आणि पाच इंद्रियगम्य वस्तू.
Literal meaning: महाभूत, अहंकार, बुद्धी, अव्यक्त आणि इंद्रिय, एकूण दहा इंद्रिय आणि पाच इंद्रियगम्य वस्तू.
Explanation
महाभूत, अहंकार, बुद्धी, अव्यक्त आणि इंद्रिय यांचा उल्लेख आहे.
या श्लोकात श्रीकृष्णाने आत्मा आणि शरीर यामध्ये असलेल्या विविध घटकांचे वर्णन केले आहे. महाभूत म्हणजे पृथ्वी, जल, अग्नि, वायु आणि आकाश हे पाच मूलभूत तत्त्वे आहेत. अहंकार म्हणजे 'मी' किंवा 'माझे' याची भावना, जी व्यक्तीच्या व्यक्तिमत्त्वाचा एक भाग आहे. बुद्धी म्हणजे विचार करण्याची क्षमता, जी निर्णय घेण्यात मदत करते. अव्यक्त म्हणजे जे अदृश्य आहे, जे आपल्या संवेदनांद्वारे अनुभवता येत नाही. इंद्रिय म्हणजे आपल्या पाच ज्ञानेन्द्रिये (दृष्टी, श्रवण, स्पर्श, स्वाद, गंध) आणि पाच कर्मेन्द्रिये (हात, पाय, वाणी, यौन, मल) यांचा समावेश आहे. एकूण दहा इंद्रिय आणि पाच इंद्रियगम्य वस्तू म्हणजे आपल्या अनुभवाच्या क्षेत्रात येणाऱ्या सर्व गोष्टी.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 13 v 6