Chapter 14 · Verse 15
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते । तथा प्रलीनस् तमसि मूढयोनिषु जायते
Transliteration
rajasi pralayaṃ gatvā karmasaṅgiṣu jāyate | tathā pralīnas tamasi mūḍhayoniṣu jāyate
Translation
राजसात प्रलय गाठून कर्मसंगात जन्म घेतो. तसेच, तमसात विलीन झाल्यावर मूढ योन्यांमध्ये जन्म घेतो.
Literal meaning: राजसात प्रलय गाठून कर्मसंगात जन्म घेतो. तसेच, तमसात विलीन झाल्यावर मूढ योन्यांमध्ये जन्म घेतो.
Explanation
राजस गुणामुळे कर्मसंगात जन्म घेतला जातो, तर तमस गुणामुळे मूढ योन्यांमध्ये जन्म घेतला जातो.
भगवद गीतेच्या या श्लोकात, राजस गुण आणि तमस गुण यांचे महत्त्व स्पष्ट केले आहे. राजस गुण म्हणजे क्रियाशीलता, उत्साह आणि कार्यामध्ये गुंतलेले असणे. या गुणामुळे व्यक्ती कर्मसंगात जन्म घेतो, म्हणजेच तो सक्रिय जीवन जगतो आणि कार्यात व्यस्त असतो. दुसरीकडे, तमस गुण म्हणजे अज्ञान, निष्क्रियता आणि मूढता. या गुणामुळे व्यक्ती मूढ योन्यांमध्ये जन्म घेतो, म्हणजेच तो अज्ञानात आणि निष्क्रियतेत राहतो. या श्लोकातून हे स्पष्ट होते की, व्यक्तीच्या गुणांवर त्याचे जन्म आणि जीवन अवलंबून असते.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 14 v 15