Chapter 14 · Verse 17
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
सत्त्वात् संजायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च । प्रमादमोहौ तमसो भवतोज्ञानम् एव च
Transliteration
sattvāt saṃjāyate jñānaṃ rajaso lobha eva ca | pramādamohau tamaso bhavatojñānam eva ca
Translation
सत्त्वामुळे ज्ञान उत्पन्न होते, रजसामुळे लोभ उत्पन्न होतो. प्रमाद आणि मोह हे तामसामुळे उत्पन्न होतात, आणि हे ज्ञानही तामसामुळेच असते.
Literal meaning: सत्त्वामुळे ज्ञान उत्पन्न होते, रजसामुळे लोभ उत्पन्न होतो. प्रमाद आणि मोह हे तामसामुळे उत्पन्न होतात, आणि हे ज्ञानही तामसामुळेच असते.
Explanation
सत्त्वामुळे ज्ञान, रजसामुळे लोभ, आणि तामसामुळे प्रमाद व मोह उत्पन्न होतात.
या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण सत्त्व, रजस आणि तामस या तीन गुणांबद्दल बोलत आहेत. सत्त्व गुणामुळे ज्ञानाची उत्पत्ती होते, म्हणजेच जेव्हा मन शांत आणि स्पष्ट असते, तेव्हा ज्ञान प्राप्त होते. रजस गुणामुळे लोभ उत्पन्न होतो, म्हणजेच जेव्हा मनात इच्छाशक्ती आणि लालसा असते, तेव्हा लोभ निर्माण होतो. तामस गुणामुळे प्रमाद आणि मोह उत्पन्न होतात, म्हणजेच जेव्हा मनात अंधकार आणि भ्रम असतो, तेव्हा प्रमाद आणि मोह येतात. या गुणांचा आपल्या जीवनावर मोठा प्रभाव असतो, आणि हे लक्षात घेणे आवश्यक आहे की ज्ञान प्राप्त करण्यासाठी सत्त्व गुणांचा विकास करणे आवश्यक आहे.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 14 v 17