Languages

Chapter 14 · Verse 19

Chapter 14 · Verse 19

Traditional; part of the Mahābhārata

Sanskrit

नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टानुपश्यति । गुणेभ्यश् च परं वेत्ति मद्भावं सोधिगच्छ्हति

Transliteration

nānyaṃ guṇebhyaḥ kartāraṃ yadā draṣṭānupaśyati | guṇebhyaś ca paraṃ vetti madbhāvaṃ sodhigacchhati

Translation

जब कोई कर्ता को गुणों से अलग देखता है, और गुणों से परे उस परम तत्व को जानता है, तब वह मेरे स्वरूप को प्राप्त होता है।

Literal meaning: जब कोई गुणों से कर्ता को नहीं देखता है, और गुणों से परे उस परम को जानता है, तब वह मेरे भाव को प्राप्त होता है।

Explanation

कर्त्ता और गुणों के परे परम तत्व को जानने वाला व्यक्ति भगवान के स्वरूप को प्राप्त करता है।

इस श्लोक में भगवान श्रीकृष्ण यह बताते हैं कि जब कोई व्यक्ति कर्ता को केवल गुणों के माध्यम से नहीं, बल्कि गुणों से परे देखता है, तो वह उस परम तत्व को पहचानता है। यह ज्ञान उस व्यक्ति को भगवान के स्वरूप तक पहुँचाता है। यहाँ पर 'गुण' से तात्पर्य है प्रकृति के तीन गुण - सत्त्व, रजस और तमस। जब हम केवल इन गुणों के आधार पर कार्यों और व्यक्तियों का मूल्यांकन करते हैं, तो हम सच्चे कर्ता को नहीं पहचानते। असली ज्ञान तब प्राप्त होता है जब हम इन गुणों से परे जाकर आत्मा और परमात्मा के संबंध को समझते हैं।

Source edition (provenance)

gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 14 v 19

Share X Facebook