Chapter 15 · Verse 10
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् । विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः
Transliteration
utkrāmantaṃ sthitaṃ vāpi bhuñjānaṃ vā guṇānvitam | vimūḍhā nānupaśyanti paśyanti jñānacakṣuṣaḥ
Translation
उत्क्रांत होणारा, स्थिर असणारा किंवा भोग करणारा, गुणांनी युक्त असणारा, मूढ लोक त्याला पाहत नाहीत; ज्ञानाच्या डोळ्यांनी पाहणारे पाहतात.
Literal meaning: उत्क्रांत होणारा, स्थिर असणारा किंवा भोग करणारा, गुणांनी युक्त असणारा, मूढ लोक त्याला पाहत नाहीत; ज्ञानाच्या डोळ्यांनी पाहणारे पाहतात.
Explanation
ज्ञानाच्या डोळ्यांनी पाहणाऱ्यांना जीवनातील सत्य दिसते, तर मूढ लोक त्याला दुर्लक्षित करतात.
या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण जीवनाच्या विविध अवस्थांबद्दल बोलत आहेत. 'उत्क्रांत होणारा' म्हणजे जो जन्म घेतो किंवा मृत्यूला सामोरा जातो, 'स्थिर असणारा' म्हणजे जो स्थिर आहे, आणि 'भोग करणारा' म्हणजे जो जीवनातील आनंद घेत आहे. मूढ लोक या सर्व गोष्टींना पाहत नाहीत, कारण त्यांना ज्ञानाचा अभाव आहे. त्यांच्या दृष्टीने जीवनाच्या या गूढतेचा अर्थ समजत नाही. परंतु 'ज्ञानचक्षुषः' म्हणजे ज्ञानाच्या डोळ्यांनी पाहणारे या सर्व गोष्टींना पाहतात आणि त्यांच्या मागील गूढता समजून घेतात. हे दर्शवते की ज्ञान आणि विवेक हे जीवनातील सत्य समजून घेण्यासाठी आवश्यक आहेत.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 15 v 10