Languages

Chapter 15 · Verse 9

Chapter 15 · Verse 9

Traditional; part of the Mahābhārata

Sanskrit

श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणम् एव च । अधिष्ठाय मनश् चायं विषयान् उपसेवते

Transliteration

śrotraṃ cakṣuḥ sparśanaṃ ca rasanaṃ ghrāṇam eva ca | adhiṣṭhāya manaś cāyaṃ viṣayān upasevate

Translation

यह श्रवण, दृष्टि, स्पर्श, स्वाद और गंध पर आधारित होकर मन इन विषयों का उपभोग करता है।

Literal meaning: यह श्रवण, दृष्टि, स्पर्श, स्वाद और गंध को धारण करके मन इन विषयों का सेवन करता है।

Explanation

मन इंद्रियों के माध्यम से विषयों का अनुभव करता है।

इस श्लोक में यह बताया गया है कि मन कैसे इंद्रियों के माध्यम से बाहरी विषयों का अनुभव करता है। श्रवण, दृष्टि, स्पर्श, स्वाद और गंध ये सभी इंद्रियाँ हैं, जो हमें हमारे आस-पास की दुनिया से जोड़ती हैं। जब मन इन इंद्रियों के माध्यम से जानकारी प्राप्त करता है, तो वह उन विषयों का उपभोग करता है। यह श्लोक हमें यह समझाता है कि हमारी इंद्रियाँ हमारे अनुभवों का आधार होती हैं और मन इन अनुभवों को समझने और उनका आनंद लेने में महत्वपूर्ण भूमिका निभाता है।

Source edition (provenance)

gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 15 v 9

Share X Facebook