Chapter 18 · Verse 14
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् । विविधाश् च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम्
Transliteration
adhiṣṭhānaṃ tathā kartā karaṇaṃ ca pṛthagvidham | vividhāś ca pṛthakceṣṭā daivaṃ caivātra pañcamam
Translation
आधिष्ठान, कर्ता, आणि करण हे वेगवेगळे आहेत. विविध प्रकारच्या क्रिया आहेत आणि येथे पाचवे तत्व म्हणजे दैव.
Literal meaning: आधिष्ठान तसेच कर्ता, करण हे वेगवेगळे आहेत. विविध प्रकारच्या क्रिया आहेत आणि येथे दैव हे पाचवे आहे.
Explanation
आधिष्ठान, कर्ता, करण, विविध क्रिया आणि दैव हे पाच घटक वेगवेगळे आहेत.
भगवद गीतेतील या श्लोकात जीवनातील विविध घटकांचे विश्लेषण केले आहे. 'आधिष्ठान' म्हणजे आधार, 'कर्ता' म्हणजे कर्ता किंवा क्रियाकर्ता, 'करण' म्हणजे साधन किंवा उपकरण. हे तिघे एकत्र येऊन कार्य घडवतात, परंतु प्रत्येकाचे कार्य वेगळे आहे. याशिवाय, 'विविध क्रिया' म्हणजे जीवनातील विविध क्रियाकलाप, ज्या व्यक्तीच्या इच्छेनुसार किंवा परिस्थितीनुसार बदलतात. 'दैव' म्हणजे एक पाचवे तत्व, जे सर्व गोष्टींवर प्रभाव टाकते. या श्लोकाचा अर्थ असा आहे की, जीवनातील प्रत्येक घटक स्वतंत्र आहे, परंतु एकत्र येऊनच कार्य पूर्ण होते.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 18 v 14