Chapter 2 · Verse 45
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन । निर्द्वन्द्वो नित्यसत्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान्
Transliteration
traiguṇyaviṣayā vedā nistraiguṇyo bhavārjuna | nirdvandvo nityasatvastho niryogakṣema ātmavān
Translation
ത്രൈഗുണ്യവിഷയമായ വേദങ്ങൾ, അർജുനൻ, നിസ്ത്രൈഗുണ്യനാകുക. ദ്വന്ദ്വങ്ങളില്ലാത്ത, നിത്യസത്തയിൽ നിൽക്കുന്ന, യോഗക്ഷേമങ്ങളിൽ നിന്ന് മുക്തനായ, ആത്മവാൻ ആകുക.
Literal meaning: ത്രൈഗുണ്യവിഷയമായ വേദങ്ങൾ, അർജുന, നിസ്ത്രൈഗുണ്യനാകുക. ദ്വന്ദ്വങ്ങളില്ലാത്ത, നിത്യസത്തയിൽ നിൽക്കുന്ന, യോഗക്ഷേമങ്ങളിൽ നിന്ന് മുക്തനായ, ആത്മവാൻ ആകുക.
Explanation
വേദങ്ങൾ ത്രൈഗുണ്യവിഷയമാണ്, എന്നാൽ നിസ്ത്രൈഗുണ്യനാകുക.
ഭഗവദ് ഗീതയിലെ ഈ ശ്ലോകം, മനുഷ്യന്റെ ആത്മാവിന്റെ ഉയർന്ന നിലയെ കുറിച്ചാണ്. 'ത്രൈഗുണ്യവിഷയമായ വേദങ്ങൾ' എന്നത്, സത്ത്വ, രാജസ, തമസ് എന്നീ മൂന്നു ഗുണങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ ഗുണങ്ങൾ മനുഷ്യന്റെ സ്വഭാവത്തെയും പ്രവർത്തനങ്ങളെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നു. അർജുനനെ ദർശിപ്പിച്ച്, ഈ ശ്ലോകം അവനെ ഈ ഗുണങ്ങളുടെ ബദ്ധതയിൽ നിന്ന് മോചിതനാകാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. 'നിസ്ത്രൈഗുണ്യനാകുക' എന്നത്, ഈ ഗുണങ്ങളുടെ സ്വാധീനത്തിൽ നിന്നും സ്വയം മുക്തനാകുക എന്നതാണ്. 'ദ്വന്ദ്വങ്ങളില്ലാത്ത' എന്നത്, സന്തോഷവും ദു:ഖവും, വിജയവും പരാജയവും പോലുള്ള ദ്വന്ദ്വങ്ങളിൽ നിന്ന് അകറ്റപ്പെടുക എന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. 'നിത്യസത്തയിൽ നിൽക്കുന്ന' എന്നത്, ആത്മാവിന്റെ ശുദ്ധമായ അവസ്ഥയിലേക്കുള്ള യാത്രയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. 'യോഗക്ഷേമങ്ങളിൽ നിന്ന് മുക്തനായ' എന്നത്, ആന്തരിക സമാധാനത്തിനും ആത്മവിശ്വാസത്തിനും അടിസ്ഥാനം നൽകുന്നു. ഈ ശ്ലോകം, ആത്മാവിന്റെ സത്യമായ നിലയിൽ നിൽക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 2 v 45