Chapter 6 · Verse 13
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
समं कायशिरोग्रीवं धारयन्न् अचलं स्थिरः । संप्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश् चानवलोकयन्
Transliteration
samaṃ kāyaśirogrīvaṃ dhārayann acalaṃ sthiraḥ | saṃprekṣya nāsikāgraṃ svaṃ diśaś cānavalokayan
Translation
समान शरीर, डोके आणि ग्रीवा धारण करणारा, स्थिर आणि अचल असलेला, आपल्या नासिकेच्या टोकाकडे पाहत, दिशांकडे न पाहता,
Literal meaning: समान शरीर, डोके आणि ग्रीवा धारण करणारा, स्थिर आणि अचल असलेला, आपल्या नासिकेच्या टोकाकडे पाहत, दिशांकडे न पाहता,
Explanation
योग साधना करताना स्थिरता आणि एकाग्रता आवश्यक आहे.
या श्लोकात योग साधनेच्या प्रक्रियेत स्थिरता आणि एकाग्रतेचा महत्त्व दर्शविला आहे. साधकाने आपल्या शरीराची स्थिती, डोके आणि ग्रीवा यांना समान ठेवून, स्थिर आणि अचल राहून ध्यान करणे आवश्यक आहे. यामध्ये साधकाने आपल्या नासिकेच्या टोकाकडे लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे, म्हणजेच बाह्य दिशांकडे पाहण्याऐवजी अंतर्मुख होणे आवश्यक आहे. यामुळे मनाची एकाग्रता साधता येते आणि ध्यानाच्या प्रक्रियेत गहनता येते.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 6 v 13