Chapter 6 · Verse 16
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
नात्यश्नतस् तु योगोस्ति न चैकान्तम् अनश्नतः । न चातिस्वप्नशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन
Transliteration
nātyaśnatas tu yogosti na caikāntam anaśnataḥ | na cātisvapnaśīlasya jāgrato naiva cārjuna
Translation
अत्याश्न करणाऱ्याचा योग नाही, आणि न खाणाऱ्याचा एकांतही नाही. अत्यधिक झोपाळू व्यक्तीला जागृत असताना योग नाही, हे अर्जुन.
Literal meaning: अत्याश्न करणाऱ्याचा योग नाही, न खाणाऱ्याचा एकांत नाही. अत्यधिक झोपाळू व्यक्तीला जागृत असताना योग नाही, हे अर्जुन.
Explanation
योग साधना अत्यधिक खाण्यामुळे किंवा उपास्यामुळे साधता येत नाही.
या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला सांगतात की योग साधना करण्यासाठी संतुलन आवश्यक आहे. अत्यधिक खाणे किंवा उपासना करणे हे दोन्हीही योग साधनेच्या मार्गात अडथळा आणतात. याचा अर्थ असा की, जो व्यक्ती अत्यधिक खाण्यात व्यस्त आहे, त्याला योग साधनेचा अनुभव येणार नाही. तसेच, जो व्यक्ती उपाशी राहतो किंवा अत्यधिक झोपाळू आहे, त्यालाही योग साधनेचा लाभ मिळणार नाही. योग साधना म्हणजे एक प्रकारचा संतुलन साधणे, जिथे शारीरिक आणि मानसिक स्वास्थ्याचे योग्य प्रमाण राखले जाते.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 6 v 16