Chapter 6 · Verse 35
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
असञ्शयं महाबाहो मनो दुर्निग्रहं चलम् । अभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्येण च गृह्यते
Transliteration
asañśayaṃ mahābāho mano durnigrahaṃ calam | abhyāsena tu kaunteya vairāgyeṇa ca gṛhyate
Translation
ശങ്കയില്ലാത്ത മഹാബാഹോ, മനസ്സിനെ പിടികൂടാൻ ദുഷ്കരമാണ്. എന്നാൽ, കൌന്തേയ, അഭ്യാസത്തിലൂടെ മാത്രമല്ല, വിരാഗത്തിലൂടെ കൂടി അത് പിടികൂടാം.
Literal meaning: ശങ്കയില്ലാത്ത മഹാബാഹോ, മനസ്സിനെ പിടികൂടാൻ ദുഷ്കരമാണ്. എന്നാൽ, കൌന്തേയ, അഭ്യാസത്തിലൂടെ മാത്രമല്ല, വിരാഗത്തിലൂടെ കൂടി അത് പിടികൂടാം.
Explanation
മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ അഭ്യാസവും വിരാഗവും സഹായിക്കുന്നു.
ഭഗവദ് ഗീതയിലെ ഈ ശ്ലോകം, മനസ്സിന്റെ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നു. മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് വളരെ ദുഷ്കരമാണ്, കാരണം അത് സ്ഥിരതയില്ലാത്തതാണ്. എന്നാൽ, അഭ്യാസം (പ്രവൃത്തി)യും വിരാഗം (അനാസക്തി)യും ഉപയോഗിച്ച്, മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് ഈ ശ്ലോകം പറയുന്നു. അഭ്യാസം എന്നത്, ഒരു കാര്യത്തിൽ സ്ഥിരമായി പരിശീലനം നൽകുന്നത് ആണ്, അതിലൂടെ മനസ്സിനെ ശാന്തമാക്കാനും നിയന്ത്രിക്കാനും സാധിക്കും. വിരാഗം, അതായത്, ഇഷ്ടങ്ങൾക്കും ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും അകത്താകാതെ, അവയെ വിട്ടുകൂടുക എന്നതാണ്. ഈ രണ്ട് ഉപായങ്ങൾ ചേർന്നാൽ, മനസ്സിനെ പിടികൂടാൻ സാധിക്കും.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 6 v 35