Chapter 7 · Verse 8
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
रसो।अहम् अप्सु कौन्तेय प्रभास्मि शशिसूर्ययोः । प्रणवः सर्ववेदेषु शब्दः खे पौरुषं नृषु
Transliteration
raso.aham apsu kaunteya prabhāsmi śaśisūryayoḥ | praṇavaḥ sarvavedeṣu śabdaḥ khe pauruṣaṃ nṛṣu
Translation
ഞാൻ ജലത്തിൽ രസമാണ്, കൌന്തേയ; ചന്ദ്രനും സൂര്യനും എന്നെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. എല്ലാ വേദങ്ങളിലും ഞാൻ പ്രണവമാണ്; ആകാശത്തിൽ ശബ്ദം, മനുഷ്യരിൽ പുരുഷൻ.
Literal meaning: ഞാൻ ജലത്തിൽ രസമാണ്, കൌന്തേയ; ഞാൻ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും പ്രകാശിക്കുന്നു. എല്ലാ വേദങ്ങളിലും ഞാൻ പ്രണവമാണ്; ആകാശത്തിൽ ശബ്ദം, മനുഷ്യരിൽ പുരുഷൻ.
Explanation
ഞാൻ ജലത്തിൽ രസമാണ്, കൌന്തേയ.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ, ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ തന്റെ സാന്നിധ്യം വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ എങ്ങനെ പ്രകടമാക്കുന്നു എന്നത് വിശദീകരിക്കുന്നു. 'ഞാൻ ജലത്തിൽ രസമാണ്' എന്നത്, ജലത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ ദൈവത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം കാണിക്കുന്നുവെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ജലത്തിൽ ഉള്ള രസങ്ങൾ, ജീവികളുടെ ജീവൻ നിലനിര്ത്തുന്നതിന് അനിവാര്യമാണ്. 'ചന്ദ്രനും സൂര്യനും എന്നെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു' എന്നത് പ്രകൃതിയിലെ പ്രകാശത്തിന്റെ ഉറവിടമായ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ദൈവത്തിന്റെ പ്രതീകങ്ങൾ ആണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. 'എല്ലാ വേദങ്ങളിലും ഞാൻ പ്രണവമാണ്' എന്നത്, ദൈവത്തിന്റെ സത്യവും ജ്ഞാനവും എല്ലാ വേദങ്ങളിലും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നുവെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. 'ആകാശത്തിൽ ശബ്ദം, മനുഷ്യരിൽ പുരുഷൻ' എന്നത്, ദൈവത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം മനുഷ്യരിൽ കാണപ്പെടുന്നുവെന്നും, ആകാശത്തിലെ ശബ്ദം ദൈവത്തിന്റെ സൃഷ്ടിയുടെ ഭാഗമാണെന്നും വ്യക്തമാക്കുന്നു.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 7 v 8