Chapter 8 · Verse 20
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
परस् तस्मात् तु भावोन्योव्यक्तोव्यक्तात् सनातनः । यः स सर्वेषु भूतेषु नश्यत्सु न विनश्यति
Transliteration
paras tasmāt tu bhāvonyovyaktovyaktāt sanātanaḥ | yaḥ sa sarveṣu bhūteṣu naśyatsu na vinaśyati
Translation
उससे परे एक शाश्वत अस्तित्व है, जो अव्यक्त और व्यक्त दोनों से परे है। वह सभी जीवों में है और नष्ट होने वाले में नष्ट नहीं होता।
Literal meaning: उससे परे एक शाश्वत तत्व है, जो अव्यक्त और व्यक्त दोनों से परे है। जो सभी प्राणियों में है, वह नष्ट होते समय नष्ट नहीं होता।
Explanation
शाश्वत अस्तित्व जो नष्ट नहीं होता।
इस श्लोक में भगवान श्रीकृष्ण यह स्पष्ट करते हैं कि एक ऐसा शाश्वत अस्तित्व है जो अव्यक्त (अदृश्य) और व्यक्त (दृश्यमान) दोनों से परे है। यह अस्तित्व सभी जीवों में विद्यमान है और जब जीव नष्ट होते हैं, तब यह अस्तित्व नष्ट नहीं होता। इसका तात्पर्य यह है कि आत्मा अमर है और यह शरीर के नाश के बाद भी जीवित रहती है। यह शाश्वत तत्व हमारे अस्तित्व का मूल है, जो न केवल जीवन के अंत के बाद भी बना रहता है, बल्कि यह सभी प्राणियों में व्याप्त है।
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 8 v 20