Chapter 1 · Verse 10
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
लोकयात्रा भयं लज्जा दाक्षिण्यं त्यागशीलता । पञ्च यत्र न विद्यन्ते न कुर्यात्तत्र संस्थितिम्
Transliteration
lokayātrā bhayaṃ lajjā dākṣiṇyaṃ tyāgaśīlatā | pañca yatra na vidyante na kuryāttatra saṃsthitim
Translation
जहाँ लोक यात्रा, भय, लज्जा, दाक्षिण्य और त्यागशीलता नहीं होते, वहाँ स्थिरता नहीं बनानी चाहिए।
Literal meaning: जहाँ लोक यात्रा, भय, लज्जा, दाक्षिण्य और त्यागशीलता नहीं होते, वहाँ स्थिरता नहीं करनी चाहिए।
Explanation
जहाँ नकारात्मक भावनाएँ होती हैं, वहाँ स्थिरता नहीं बनानी चाहिए।
इस श्लोक का अर्थ है कि किसी भी स्थान या स्थिति में जहाँ लोक यात्रा, भय, लज्जा, दाक्षिण्य और त्यागशीलता नहीं होती, वहाँ स्थिरता स्थापित नहीं करनी चाहिए। इसका तात्पर्य यह है कि यदि किसी स्थान पर नकारात्मक भावनाएँ या गुण हैं, तो वहाँ स्थायी रूप से रहने या किसी प्रकार की स्थिरता बनाने का प्रयास करना व्यर्थ है। यह हमें यह सिखाता है कि हमें उन स्थानों और परिस्थितियों से दूर रहना चाहिए जहाँ नकारात्मकता व्याप्त हो।
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 01-10