Languages

Chapter 1 · Verse 12

Chapter 1 · Verse 12

Attributed to Chanakya (Kautilya)

Sanskrit

आतुरे व्यसने प्राप्ते दुर्भिक्षे शत्रुसङ्कटे । राजद्वारे श्मशाने च यस्तिष्ठति स बान्धवः

Transliteration

āture vyasane prāpte durbhikṣe śatrusaṅkaṭe | rājadvāre śmaśāne ca yastiṣṭhati sa bāndhavaḥ

Translation

जो व्यक्ति संकट, दुर्भिक्ष, शत्रु के संकट, राजदरबार या श्मशान में उपस्थित रहता है, वही सच्चा बंधु है।

Literal meaning: जो संकट, दुर्भिक्ष, शत्रु के संकट, राजद्वार या श्मशान में खड़ा रहता है, वही बंधु है।

Explanation

सच्चा बंधु वही है जो संकट के समय साथ खड़ा रहे।

इस श्लोक में चाणक्य ने यह बताया है कि सच्चा बंधु वह होता है जो कठिनाइयों और संकट के समय में व्यक्ति का साथ देता है। जब व्यक्ति संकट, दुर्भिक्ष, शत्रु के हमले या किसी राजदरबार में होता है, तब जो लोग उसके साथ खड़े रहते हैं, वही उसके सच्चे मित्र और बंधु होते हैं। यह श्लोक हमें यह सिखाता है कि संबंध केवल सुख के समय में नहीं, बल्कि दुख और संकट के समय में भी महत्वपूर्ण होते हैं।

Source edition (provenance)

sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 01-12

Share X Facebook