Chapter 10 · Verse 11
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
आप्तद्वेषाद्भवेन्मृत्युः परद्वेषाद्धनक्षयः । राजद्वेषाद्भवेन्नाशो ब्रह्मद्वेषात्कुलक्षयः
Transliteration
āptadveṣādbhavenmṛtyuḥ paradveṣāddhanakṣayaḥ | rājadveṣādbhavennāśo brahmadveṣātkulakṣayaḥ
Translation
ಅಪ್ತದ್ವೇಷದಿಂದ ಮರಣ, ಪರದ್ವೇಷದಿಂದ ಧನನಾಶ, ರಾಜದ್ವೇಷದಿಂದ ನಾಶ, ಬ್ರಹ್ಮದ್ವೇಷದಿಂದ ಕುಲನಾಶ.
Literal meaning: ಅಪ್ತರ ವಿರುದ್ಧದ ದ್ವೇಷದಿಂದ ಮರಣ, ಪರದ್ವೇಷದಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ನಾಶ, ರಾಜನ ವಿರುದ್ಧದ ದ್ವೇಷದಿಂದ ನಾಶ, ಬ್ರಹ್ಮನ ವಿರುದ್ಧದ ದ್ವೇಷದಿಂದ ಕುಲನಾಶ.
Explanation
ಅಪ್ತರ ವಿರುದ್ಧ ದ್ವೇಷದಿಂದ ಮರಣ, ಪರದ್ವೇಷದಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟ, ರಾಜನ ವಿರುದ್ಧ ದ್ವೇಷದಿಂದ ನಾಶ, ಬ್ರಹ್ಮನ ವಿರುದ್ಧ ದ್ವೇಷದಿಂದ ಕುಲನಾಶ.
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯನು ದ್ವೇಷದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಪ್ತದ್ವೇಷವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಪಾಯವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಪ್ತರು ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹಿತರು ವಿರುದ್ಧ ದ್ವೇಷವು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಅಥವಾ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪರದ್ವೇಷವು ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಪರರ ವಿರುದ್ಧ ದ್ವೇಷವು ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡಬಹುದು. ರಾಜದ್ವೇಷವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ರಾಜನ ವಿರುದ್ದ ದ್ವೇಷವು ರಾಜಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಬ್ರಹ್ಮದ್ವೇಷವು ಕುಟುಂಬದ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ದ್ವೇಷವು ಕುಟುಂಬದ ಒಗ್ಗಟ್ಟನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತದೆ.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 10-11