Chapter 10 · Verse 11
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
आप्तद्वेषाद्भवेन्मृत्युः परद्वेषाद्धनक्षयः । राजद्वेषाद्भवेन्नाशो ब्रह्मद्वेषात्कुलक्षयः
Transliteration
āptadveṣādbhavenmṛtyuḥ paradveṣāddhanakṣayaḥ | rājadveṣādbhavennāśo brahmadveṣātkulakṣayaḥ
Translation
അപ്തദ്വേഷത്തിൽ നിന്നു മരണം, പരദ്വേഷത്തിൽ നിന്നു ധനനാശം; രാജദ്വേഷത്തിൽ നിന്നു നാശം, ബ്രഹ്മദ്വേഷത്തിൽ നിന്നു കുടുംബനാശം.
Literal meaning: അപ്തദ്വേഷത്തിൽ നിന്നു മരണം, പരദ്വേഷത്തിൽ നിന്നു ധനനാശം; രാജദ്വേഷത്തിൽ നിന്നു നാശം, ബ്രഹ്മദ്വേഷത്തിൽ നിന്നു കുടുംബനാശം.
Explanation
ദ്വേഷത്തിന്റെ വിവിധ രൂപങ്ങൾ ജീവിതത്തിൽ ദുരന്തങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
ചാണക്യനേതി എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ, ദ്വേഷത്തിന്റെ വിവിധ രൂപങ്ങൾ മനുഷ്യന്റെ ജീവിതത്തിൽ എങ്ങനെ ദുരന്തങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാമെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. 'അപ്തദ്വേഷത്തിൽ നിന്നു മരണം' എന്നത്, വിശ്വസനീയരായവരോടുള്ള ദ്വേഷം മനുഷ്യന്റെ ജീവിതത്തിൽ വലിയ അപകടങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുമെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. 'പരദ്വേഷത്തിൽ നിന്നു ധനനാശം' എന്നത്, മറ്റുള്ളവരോടുള്ള ദ്വേഷം ധനനാശത്തിലേക്ക് നയിക്കുമെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. 'രാജദ്വേഷത്തിൽ നിന്നു നാശം' എന്നത്, ഭരണാധികാരികളോടുള്ള ദ്വേഷം സമൂഹത്തിൽ നാശം സൃഷ്ടിക്കുമെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. 'ബ്രഹ്മദ്വേഷത്തിൽ നിന്നു കുടുംബനാശം' എന്നത്, ആത്മീയതയോടുള്ള ദ്വേഷം കുടുംബത്തിനുള്ള അപകടങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുമെന്ന് പറയുന്നു. ഈ വാക്യങ്ങൾ, ദ്വേഷത്തിന്റെ വിവിധ രൂപങ്ങൾ എങ്ങനെ മനുഷ്യന്റെ ജീവിതത്തിൽ ദു:ഖം, നഷ്ടം, നാശം എന്നിവയെ ഉണ്ടാക്കുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 10-11