Chapter 10 · Verse 11
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
आप्तद्वेषाद्भवेन्मृत्युः परद्वेषाद्धनक्षयः । राजद्वेषाद्भवेन्नाशो ब्रह्मद्वेषात्कुलक्षयः
Transliteration
āptadveṣādbhavenmṛtyuḥ paradveṣāddhanakṣayaḥ | rājadveṣādbhavennāśo brahmadveṣātkulakṣayaḥ
Translation
आप्तद्वेषामुळे मृत्यू येतो, परद्वेषामुळे धनाची हानी होते. राजद्वेषामुळे नाश होतो, ब्रह्मद्वेषामुळे कुलाचा नाश होतो.
Literal meaning: आप्तद्वेषामुळे मृत्यू, परद्वेषामुळे धनक्षय, राजद्वेषामुळे नाश, ब्रह्मद्वेषामुळे कुलक्षय.
Explanation
आप्त, पर, राज आणि ब्रह्मद्वेषामुळे विविध प्रकारच्या हानी आणि नाश होतो.
या श्लोकात चार प्रकारच्या द्वेषांचा उल्लेख केला आहे आणि त्यांचे परिणाम स्पष्ट केले आहेत. आप्तद्वेष म्हणजे आपल्या जवळच्या व्यक्तींचा द्वेष, ज्यामुळे मृत्यू येऊ शकतो. परद्वेष म्हणजे इतरांबद्दलचा द्वेष, ज्यामुळे आर्थिक नुकसान होते. राजद्वेष म्हणजे राजाच्या विरोधात असणे, ज्यामुळे नाश होतो. ब्रह्मद्वेष म्हणजे धार्मिक किंवा आध्यात्मिक व्यक्तींविषयी द्वेष, ज्यामुळे कुलाचा नाश होतो. या सर्व प्रकारचे द्वेष जीवनात गंभीर परिणाम करतात आणि त्यामुळे सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 10-11