Chapter 10 · Verse 12
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
वरं वनं व्याघ्रगजेन्द्रसेवितं द्रुमालयं पत्रफलाम्बुसेवनम् । तृणेषु शय्या शतजीर्णवल्कलं न बन्धुमध्ये धनहीनजीवनम्
Transliteration
varaṃ vanaṃ vyāghragajendrasevitaṃ drumālayaṃ patraphalāmbusevanam | tṛṇeṣu śayyā śatajīrṇavalkalaṃ na bandhumadhye dhanahīnajīvanam
Translation
വനത്തിൽ, പുലികൾക്കും ആനകൾക്കും സേവനം ചെയ്യുന്ന, മരങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ, പത്രങ്ങളും പഴങ്ങളും ഉപയോഗിക്കുന്നതും, കൃഷിയിൽ കിടക്കയും, നൂറു വർഷം പഴക്കമുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ചും, ബന്ധുക്കളുടെ ഇടയിൽ ധനം ഇല്ലാത്ത ജീവിതം നല്ലതല്ല.
Literal meaning: വനത്തിൽ, പുലികൾക്കും ആനകൾക്കും സേവനം ചെയ്യുന്ന, മരങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ, പത്രങ്ങളും പഴങ്ങളും ഉപയോഗിക്കുന്നതും, കൃഷിയിൽ കിടക്കയും, നൂറു വർഷം പഴക്കമുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ചും, ബന്ധുക്കളുടെ ഇടയിൽ ധനം ഇല്ലാത്ത ജീവിതം നല്ലതല്ല.
Explanation
ധനം ഇല്ലാത്ത ജീവിതം ബന്ധുക്കളുടെ ഇടയിൽ നല്ലതല്ല.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ ചാണക്യൻ പറയുന്നത്, ധനം ഇല്ലാത്ത ജീവിതം ബന്ധുക്കളുടെ ഇടയിൽ എങ്ങനെ ദു:ഖകരമാണെന്ന് ആണ്. വനത്തിൽ, പുലികൾക്കും ആനകൾക്കും സേവനം ചെയ്യുന്ന, മരങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ, പത്രങ്ങളും പഴങ്ങളും ഉപയോഗിക്കുന്നതും, കൃഷിയിൽ കിടക്കയും, നൂറു വർഷം പഴക്കമുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ചും, ഈ ജീവിതം എത്ര മനോഹരമായിരുന്നാലും, ധനത്തിന്റെ അഭാവം അവനെ ബന്ധുക്കളുടെ ഇടയിൽ അപമാനിതനാക്കും. അതിനാൽ, ധനം ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിതത്തിൽ എത്ര പ്രധാനമാണെന്ന് ഈ ശ്ലോകം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 10-12