Chapter 10 · Verse 12
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
वरं वनं व्याघ्रगजेन्द्रसेवितं द्रुमालयं पत्रफलाम्बुसेवनम् । तृणेषु शय्या शतजीर्णवल्कलं न बन्धुमध्ये धनहीनजीवनम्
Transliteration
varaṃ vanaṃ vyāghragajendrasevitaṃ drumālayaṃ patraphalāmbusevanam | tṛṇeṣu śayyā śatajīrṇavalkalaṃ na bandhumadhye dhanahīnajīvanam
Translation
जंगल चांगले आहे, जे व्याघ्र आणि हत्तींच्या सेवेत आहे, झाडांच्या सावलीत, पानां आणि फळांच्या पाण्याचा आस्वाद घेत आहे. गवतावर शय्या, शंभर वर्षे जुने चटई, पण नातेवाईकांच्या मध्ये धनहीन जीवन नाही.
Literal meaning: जंगल चांगले आहे, जे व्याघ्र आणि हत्तींच्या सेवेत आहे, झाडांच्या सावलीत, पानां आणि फळांच्या पाण्याचा आस्वाद घेत आहे. गवतावर शय्या, शंभर वर्षे जुने चटई, पण नातेवाईकांच्या मध्ये धनहीन जीवन नाही.
Explanation
धन नसले तरी नातेवाईकांच्या सहवासात जीवन जगणे चांगले नाही.
या श्लोकात चाणक्य म्हणतात की, एक चांगले जंगल जिथे व्याघ्र आणि हत्तींची सेवा केली जाते, तिथे झाडांच्या सावलीत बसून पानं आणि फळांचा आस्वाद घेणे हे सुखद आहे. परंतु, गवतावर शय्या करून आणि शंभर वर्षे जुने चटई वापरून जीवन जगणे, नातेवाईकांच्या सहवासात असताना, हे धनहीन जीवन स्वीकारण्यास योग्य नाही. याचा अर्थ असा आहे की, धन नसले तरी नातेवाईकांच्या सहवासात जीवन जगणे चांगले नाही, कारण त्यात आनंद आणि सुखाचा अभाव असतो.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 10-12