Chapter 10 · Verse 12
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
वरं वनं व्याघ्रगजेन्द्रसेवितं द्रुमालयं पत्रफलाम्बुसेवनम् । तृणेषु शय्या शतजीर्णवल्कलं न बन्धुमध्ये धनहीनजीवनम्
Transliteration
varaṃ vanaṃ vyāghragajendrasevitaṃ drumālayaṃ patraphalāmbusevanam | tṛṇeṣu śayyā śatajīrṇavalkalaṃ na bandhumadhye dhanahīnajīvanam
Translation
అయితే, పులి మరియు గజేంద్రుల సేవతో కూడిన అడవి, చెట్లలో నివాసం, పత్రాలు, పండ్లు మరియు నీటిని సేవించడం, గడ్డి మీద శయనించడం, శతాబ్దాల పాత ముడతలతో కూడిన మంచం, బంధువుల మధ్య ధనం లేకుండా జీవించడం కంటే మంచిది.
Literal meaning: అయితే, పులి మరియు గజేంద్రుల సేవతో కూడిన అడవి, చెట్లలో నివాసం, పత్రాలు, పండ్లు మరియు నీటిని సేవించడం, గడ్డి మీద శయనించడం, శతాబ్దాల పాత ముడతలతో కూడిన మంచం, బంధువుల మధ్య ధనం లేకుండా జీవించడం కంటే మంచిది.
Explanation
ధనంలేని జీవితం బంధువుల మధ్య ఉండటం కంటే ప్రకృతిలో జీవించడం మంచిది.
ఈ శ్లోకంలో, చాణక్యుడు ప్రకృతిలో జీవించడం, పులి మరియు గజేంద్రుల సేవతో కూడిన అడవిలో ఉండడం, చెట్లలో నివాసం, పత్రాలు, పండ్లు మరియు నీటిని సేవించడం వంటి విషయాలను ప్రస్తావిస్తున్నారు. ఈ జీవనశైలిని ధనంలేని జీవితం బంధువుల మధ్య ఉండటం కంటే ఎక్కువ విలువైనదిగా భావిస్తున్నారు. ప్రకృతిలో ఉండడం, సాదాసీదాగా జీవించడం, మనకు శాంతి మరియు ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. ధనం లేకపోతే కూడా, ప్రకృతిలో జీవించడం మనకు సంతోషాన్ని అందించగలదు.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 10-12