Chapter 10 · Verse 13
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
विप्रो वृक्षस्तस्य मूलं च सन्ध्या वेदः शाखा धर्मकर्माणि पत्रम् । तस्मान्मूलं यत्नतो रक्षणीयं छिन्ने मूले नैव शाखा न पत्रम्
Transliteration
vipro vṛkṣastasya mūlaṃ ca sandhyā vedaḥ śākhā dharmakarmāṇi patram | tasmānmūlaṃ yatnato rakṣaṇīyaṃ chinne mūle naiva śākhā na patram
Translation
വിപ്രൻ ഒരു വൃക്ഷം; അതിന്റെ മൂലവും സന്ധ്യയും വേദവും, ശാഖകളും ധർമ്മവും കർമ്മങ്ങളും പത്രം ആണ്. അതിനാൽ, മൂലത്തെ ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം സംരക്ഷിക്കണം; മൂലമില്ലാതെ ശാഖയും പത്രവും ഇല്ല.
Literal meaning: വിപ്രൻ ഒരു വൃക്ഷം; അതിന്റെ മൂലവും സന്ധ്യയും വേദവും, ശാഖകളും ധർമ്മവും കർമ്മങ്ങളും പത്രം ആണ്. അതിനാൽ, മൂലത്തെ ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം സംരക്ഷിക്കണം; മൂലമില്ലാതെ ശാഖയും പത്രവും ഇല്ല.
Explanation
വൃക്ഷത്തിന്റെ മൂലത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നത് അതിന്റെ ശാഖകളും പത്രങ്ങളും നിലനിര്ത്താനുള്ള അടിസ്ഥാനം ആണ്.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ, വിപ്രൻ (ജ്ഞാനി) ഒരു വൃക്ഷമായി ഉപമിക്കപ്പെടുന്നു. വൃക്ഷത്തിന്റെ മൂലവും, സന്ധ്യയും, വേദവും, ശാഖകളും, ധർമ്മവും, കർമ്മങ്ങളും, പത്രം എന്നിവയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. വൃക്ഷത്തിന്റെ മൂലത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നത് അതിന്റെ ശാഖകളും പത്രങ്ങളും നിലനിര്ത്താനുള്ള അടിസ്ഥാനം ആണ്. അതായത്, ജ്ഞാനിയുടെ അടിസ്ഥാനമായ മൂല്യങ്ങൾ, ആചാരങ്ങൾ, ധർമ്മങ്ങൾ എന്നിവയെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയെ ഈ ശ്ലോകം വ്യക്തമാക്കുന്നു. മൂല്യം ഇല്ലാതെ, ശാഖകളും പത്രങ്ങളും നിലനില്ക്കില്ല; അതിനാൽ, അടിസ്ഥാനത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നത് ഏറ്റവും പ്രധാനമാണ്.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 10-13