Chapter 10 · Verse 19
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
अन्नाद्दशगुणं पिष्टं पिष्टाद्दशगुणं पयः । पयसोऽष्टगुणं मांसां मांसाद्दशगुणं घृतम्
Transliteration
annāddaśaguṇaṃ piṣṭaṃ piṣṭāddaśaguṇaṃ payaḥ | payaso'ṣṭaguṇaṃ māṃsāṃ māṃsāddaśaguṇaṃ ghṛtam
Translation
അന്നിൽ നിന്നുള്ളത് പതിനിരട്ടി പിഷ്ടം, പിഷ്ടത്തിൽ നിന്നുള്ളത് പതിനിരട്ടി പാലു, പാലിൽ നിന്നുള്ളത് എട്ടിരട്ടി മാംസം, മാംസത്തിൽ നിന്നുള്ളത് പതിനിരട്ടി നെയ്യ്.
Literal meaning: അന്നിൽ നിന്നുള്ളത് പതിനിരട്ടി പിഷ്ടം, പിഷ്ടത്തിൽ നിന്നുള്ളത് പതിനിരട്ടി പാലു, പാലിൽ നിന്നുള്ളത് എട്ടിരട്ടി മാംസം, മാംസത്തിൽ നിന്നുള്ളത് പതിനിരട്ടി നെയ്യ്.
Explanation
അന്നിൽ നിന്നുള്ളത് പതിനിരട്ടി പിഷ്ടം, പിഷ്ടത്തിൽ നിന്നുള്ളത് പതിനിരട്ടി പാലു, പാലിൽ നിന്നുള്ളത് എട്ടിരട്ടി മാംസം, മാംസത്തിൽ നിന്നുള്ളത് പതിനിരട്ടി നെയ്യ്.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ ഭക്ഷണത്തിന്റെ വ്യത്യസ്ത ഘടകങ്ങളുടെ ഗുണം വ്യക്തമാക്കുന്നു. അന്നിൽ നിന്നുള്ള പിഷ്ടത്തിന്റെ ഗുണം പതിനിരട്ടിയാണ്, അതായത്, ഭക്ഷണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഘടകമായ അന്നിന്റെ ഗുണം പിഷ്ടത്തിൽ പതിനിരട്ടി വർദ്ധിക്കുന്നു. അതുപോലെ, പിഷ്ടത്തിൽ നിന്നുള്ള പാലിന്റെ ഗുണം പതിനിരട്ടിയാണ്, പാലിൽ നിന്നുള്ള മാംസത്തിന്റെ ഗുണം എട്ടിരട്ടാണ്, കൂടാതെ മാംസത്തിൽ നിന്നുള്ള നെയ്യിന്റെ ഗുണം പതിനിരട്ടിയാണ്. ഈ ശ്ലോകം ഭക്ഷണത്തിന്റെ ഘടകങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും അവയുടെ ഗുണത്തിന്റെ വർദ്ധനവുമാണ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 10-19