Chapter 10 · Verse 7
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
येषां न विद्या न तपो न दानं ज्ञानं न शीलां न गुणो न धर्मः । ते मर्त्यलोके भुवि भारभूता मनुष्यरूपेण मृगाश्चरन्ति
Transliteration
yeṣāṃ na vidyā na tapo na dānaṃ jñānaṃ na śīlāṃ na guṇo na dharmaḥ | te martyaloke bhuvi bhārabhūtā manuṣyarūpeṇa mṛgāścaranti
Translation
ज्यांच्याकडे ना विद्या, ना तप, ना दान, ना ज्ञान, ना शील, ना गुण, ना धर्म आहे; ते मर्त्यलोकात भारभूत होऊन मनुष्याच्या रूपात मृगांसारखे फिरत आहेत.
Literal meaning: ज्यांच्याकडे विद्या, तप, दान, ज्ञान, शील, गुण, आणि धर्म नाहीत; ते मर्त्यलोकात भाराने भरलेले मनुष्याच्या रूपात मृगांसारखे फिरत आहेत.
Explanation
विद्या, तप, दान, ज्ञान, शील, गुण आणि धर्म नसलेले लोक माणसाच्या रूपात मृगांसारखे फिरत आहेत.
या श्लोकात चाणक्य यांनी व्यक्त केले आहे की, जे लोक विद्या, तप, दान, ज्ञान, शील, गुण आणि धर्म यांसारख्या गुणांपासून वंचित आहेत, ते माणसाच्या रूपात असले तरी त्यांच्या अस्तित्वात काहीही अर्थ नाही. हे लोक मृगांसारखे भटकत आहेत, म्हणजेच त्यांचे जीवन दिशाहीन आहे. विद्या आणि गुण यांचा अभाव असलेल्या व्यक्तींच्या जीवनात कोणतीही मूल्ये किंवा उद्दिष्टे नाहीत, त्यामुळे ते समाजावर एक भार बनतात. यामुळे, चाणक्य यांनी या श्लोकाद्वारे ज्ञान, शिक्षण आणि नैतिकतेच्या महत्त्वावर जोर दिला आहे.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 10-07