Chapter 11 · Verse 12
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
एकाहारेण सन्तुष्टः षट्कर्मनिरतः सदा । ऋतुकालाभिगामी च स विप्रो द्विज उच्यते
Transliteration
ekāhāreṇa santuṣṭaḥ ṣaṭkarmanirataḥ sadā | ṛtukālābhigāmī ca sa vipro dvija ucyate
Translation
एकाच आहाराने संतुष्ट, सहा कर्मांमध्ये निपुण, नेहमी ऋतुकालात येणारा, तो ब्राह्मण द्विज म्हणून ओळखला जातो.
Literal meaning: एकाच आहाराने संतुष्ट, सहा कर्मांमध्ये निपुण, नेहमी ऋतुकालात येणारा, तो ब्राह्मण द्विज म्हणून ओळखला जातो.
Explanation
एकाच आहाराने संतुष्ट असलेला, सहा कर्मांमध्ये निपुण असलेला आणि नेहमी ऋतुकालात येणारा व्यक्ती ब्राह्मण म्हणून ओळखला जातो.
या श्लोकात ब्राह्मणाच्या गुणांचे वर्णन केले आहे. एकाच आहाराने संतुष्ट राहणे म्हणजे जीवनात साधेपणा आणि संतोष ठेवणे. सहा कर्मांमध्ये निपुण असणे म्हणजे विविध कार्ये करण्याची क्षमता असणे, जसे की अध्ययन, यज्ञ, दान, इत्यादी. ऋतुकालात येणारा म्हणजे वेळेवर कामे करणे आणि योग्य वेळी योग्य निर्णय घेणे. यामुळे व्यक्तीला समाजात एक आदर्श स्थान मिळते. याचा अर्थ असा की, एक व्यक्ती जो साधा, कार्यक्षम आणि वेळेवर असतो, तो समाजात आदर्श मानला जातो.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 11-12