Chapter 11 · Verse 1
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
दातृत्वं प्रियवक्तृत्वं धीरत्वमुचितज्ञता । अभ्यासेन न लभ्यन्ते चत्वारः सहजा गुणाः
Transliteration
dātṛtvaṃ priyavaktṛtvaṃ dhīratvamucitajñatā | abhyāsena na labhyante catvāraḥ sahajā guṇāḥ
Translation
दान देण्याची कला, प्रिय बोलण्याची कला, धैर्य आणि योग्य ज्ञान हे चार गुण आहेत. हे गुण सरतेशेवटी सरावाने मिळत नाहीत.
Literal meaning: दान देण्याची कला, प्रिय बोलण्याची कला, धैर्य आणि योग्य ज्ञान हे चार स्वाभाविक गुण आहेत. सरावाने हे मिळत नाहीत.
Explanation
दान, प्रिय बोलणे, धैर्य आणि योग्य ज्ञान हे गुण सरावाने मिळत नाहीत.
या श्लोकात चार महत्त्वाचे गुण सांगितले आहेत: दान देणे, प्रिय बोलणे, धैर्य आणि योग्य ज्ञान. हे गुण साधण्यासाठी केवळ अभ्यास किंवा सराव पुरेसा नाही. यासाठी व्यक्तीला अंतर्मुख होऊन स्वतःच्या आचारधर्मावर काम करावे लागते. दान देणे म्हणजे केवळ वस्त्र, अन्न किंवा पैसे देणे नाही, तर इतरांना मदत करणे, त्यांच्यासाठी वेळ देणे आणि त्यांना समजून घेणे हे देखील महत्त्वाचे आहे. प्रिय बोलणे म्हणजे संवाद साधताना सौम्य आणि आदरपूर्वक बोलणे. धैर्य म्हणजे संकटांच्या वेळी शांत राहणे आणि योग्य निर्णय घेणे. योग्य ज्ञान म्हणजे परिस्थितीच्या अनुषंगाने योग्य विचार करणे. हे सर्व गुण एकत्रितपणे व्यक्तिमत्वाला समृद्ध करतात, परंतु हे गुण साधण्यासाठी केवळ अभ्यास किंवा सराव पुरेसा नाही.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 11-01