Chapter 11 · Verse 3
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
हस्ती स्थूलतनुः स चाङ्कुशवशः किं हस्तिमात्रोऽङ्कुशो दीपे प्रज्वलिते प्रणश्यति तमः किं दीपमात्रं तमः । वज्रेणापि हताः पतन्ति गिरयः किं वज्रमात्रं नगा-स्तेजो यस्य विराजते स बलवान्स्थूलेषु कः प्रत्ययः
Transliteration
hastī sthūlatanuḥ sa cāṅkuśavaśaḥ kiṃ hastimātro'ṅkuśo dīpe prajvalite praṇaśyati tamaḥ kiṃ dīpamātraṃ tamaḥ | vajreṇāpi hatāḥ patanti girayaḥ kiṃ vajramātraṃ nagā-stejo yasya virājate sa balavānsthūleṣu kaḥ pratyayaḥ
Translation
ಹಸ್ತಿಯು ದಪ್ಪ ಶರೀರವಿರುವನು, ಮತ್ತು ಆಂಗುಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ, ಬೆಳಗುವ ದೀಪದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹಸ್ತಿಯಷ್ಟೇ ಇರುವ ಆಂಗುಶವು ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ನಾಶಿಸುತ್ತದೆಯೇ? ಕೇವಲ ದೀಪವೇ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ನಾಶಿಸುತ್ತದೆಯೇ? ಬಜ್ರದಿಂದ ಹೊಡೆದಾಗ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಬೀಳುತ್ತವೆ, ಕೇವಲ ಬಜ್ರವೇ? ಯಾರಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ, ಅವರು ದಪ್ಪ ಶರೀರಗಳಲ್ಲಿ ಏನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು?
Literal meaning: ಹಸ್ತಿಯು ದಪ್ಪ ಶರೀರವಿರುವನು, ಮತ್ತು ಆಂಗುಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ, ಬೆಳಗುವ ದೀಪದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹಸ್ತಿಯಷ್ಟೇ ಇರುವ ಆಂಗುಶವು ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ನಾಶಿಸುತ್ತದೆಯೇ? ಕೇವಲ ದೀಪವೇ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ನಾಶಿಸುತ್ತದೆಯೇ? ಬಜ್ರದಿಂದ ಹೊಡೆದಾಗ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಬೀಳುತ್ತವೆ, ಕೇವಲ ಬಜ್ರವೇ? ಯಾರಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ, ಅವರು ದಪ್ಪ ಶರೀರಗಳಲ್ಲಿ ಏನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು?
Explanation
ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣಿಯು ಮಾತ್ರವೇ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯನು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಸ್ತಿಯು ದಪ್ಪ ಶರೀರವಿರುವಾಗ, ಆದರೆ ಆಂಗುಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ, ಕೇವಲ ಆಂಗುಶವು ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ನಾಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೇ ರೀತಿ, ಕೇವಲ ದೀಪವು ಮಾತ್ರ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ನಾಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬಜ್ರದಿಂದ ಹೊಡೆದಾಗ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಬೀಳುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಕೇವಲ ಬಜ್ರವೇ ಅಲ್ಲ. ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣಿಯು ಮಾತ್ರವೇ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಶಕ್ತಿಯು ಅಥವಾ ಶ್ರೇಣಿಯು ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮಾತ್ರವೇ ಶಕ್ತಿಯುತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಶ್ರೇಣಿಯು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯು ಹೇಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 11-03