Chapter 11 · Verse 3
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
हस्ती स्थूलतनुः स चाङ्कुशवशः किं हस्तिमात्रोऽङ्कुशो दीपे प्रज्वलिते प्रणश्यति तमः किं दीपमात्रं तमः । वज्रेणापि हताः पतन्ति गिरयः किं वज्रमात्रं नगा-स्तेजो यस्य विराजते स बलवान्स्थूलेषु कः प्रत्ययः
Transliteration
hastī sthūlatanuḥ sa cāṅkuśavaśaḥ kiṃ hastimātro'ṅkuśo dīpe prajvalite praṇaśyati tamaḥ kiṃ dīpamātraṃ tamaḥ | vajreṇāpi hatāḥ patanti girayaḥ kiṃ vajramātraṃ nagā-stejo yasya virājate sa balavānsthūleṣu kaḥ pratyayaḥ
Translation
దేహం బలమైన ఏనుగు, అది కంకణం చేతిలో ఉన్నప్పుడు, కంకణం మాత్రమే ఆ ఏనుగుతో పోలిస్తే, వెలుగుతున్న దీపంలో ఉన్న చీకటిని ఎలా తొలగించగలదు? కేవలం దీపమే ఆ చీకటిని తొలగించగలదా? బాణం ద్వారా కూడా కొట్టబడిన కొండలు పడిపోతాయి, కేవలం బాణమే ఆ కొండలను కూల్చగలదా? ఆ బలవంతుడు, దృఢమైన వాటిలో ఎవరు నమ్మకం కలిగి ఉన్నారు?
Literal meaning: ఒక బలమైన ఏనుగు, అది కంకణం చేతిలో ఉన్నప్పుడు, కంకణం మాత్రమే ఆ ఏనుగుతో పోలిస్తే, వెలుగుతున్న దీపంలో ఉన్న చీకటిని ఎలా తొలగించగలదు? కేవలం దీపమే ఆ చీకటిని తొలగించగలదా? బాణం ద్వారా కూడా కొట్టబడిన కొండలు పడిపోతాయి, కేవలం బాణమే ఆ కొండలను కూల్చగలదా? ఆ బలవంతుడు, దృఢమైన వాటిలో ఎవరు నమ్మకం కలిగి ఉన్నారు?
Explanation
బలమైన దేహం ఉన్న ఏనుగు కంకణం చేతిలో ఉన్నప్పుడు, కంకణం ఏనుగుతో పోలిస్తే ఎంత శక్తివంతమో?
ఈ శ్లోకం శక్తి, సామర్థ్యం మరియు వాటి ప్రాముఖ్యతను గురించి మాట్లాడుతుంది. ఏనుగు వంటి శక్తివంతమైన ప్రాణి కంకణం చేతిలో ఉన్నప్పుడు, కంకణం ఏనుగుతో పోలిస్తే ఎంత ప్రభావం చూపుతుందో ప్రశ్నిస్తుంది. దీపంలో ఉన్న చీకటిని కేవలం దీపమే తొలగించగలదా? అంటే, కేవలం ఒక సాధనం లేదా శక్తి మాత్రమే చీకటిని తొలగించలదా? అలాగే, బాణం ద్వారా కొట్టబడిన కొండలు పడిపోతాయి, కేవలం బాణం మాత్రమే ఆ కొండలను కూల్చగలదా? ఈ ప్రశ్నలు శక్తి మరియు సామర్థ్యం మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని స్పష్టంగా చూపిస్తున్నాయి. శక్తి ఉన్నప్పుడు, దాని ప్రాముఖ్యతను అర్థం చేసుకోవడం అవసరం.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 11-03