Chapter 11 · Verse 4
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
कलौ दशसहस्राणि हरिस्त्यजति मेदिनीम् । तदर्धं जाह्नवीतोयं तदर्धं ग्रामदेवताः
Transliteration
kalau daśasahasrāṇi haristyajati medinīm | tadardhaṃ jāhnavītoyaṃ tadardhaṃ grāmadevatāḥ
Translation
കലിയിൽ പതിനായിരങ്ങൾ ഹരി ഭൂമിയെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. അതിന്റെ അർദ്ധം ജാഹ്നവീ ഈ വെള്ളം, അതിന്റെ അർദ്ധം ഗ്രാമദേവതകൾ.
Literal meaning: കാലത്തിൽ പതിനായിരങ്ങൾ ഹരി ഭൂമിയെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. അതിന്റെ അർദ്ധം ജാഹ്നവീ ഈ വെള്ളം, അതിന്റെ അർദ്ധം ഗ്രാമദേവതകൾ.
Explanation
കാലത്തിൽ പതിനായിരം പേർ ഹരിയെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു, അതിന്റെ അർദ്ധം ജാഹ്നവീ, മറ്റൊരു അർദ്ധം ഗ്രാമദേവതകൾ.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ, കാലത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങൾക്കൊപ്പം, മനുഷ്യരുടെ ധർമ്മങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ, ആചാരങ്ങൾ എന്നിവ എങ്ങനെ മാറുന്നു എന്നതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നു. 'ഹരി' എന്നത് ദൈവത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, അതായത് മനുഷ്യർ ദൈവത്തെ ഉപേക്ഷിക്കുമ്പോൾ, ഭൂമിയുടെ അർദ്ധം ജാഹ്നവീ എന്ന വെള്ളത്തിലേക്കും, മറ്റൊരു അർദ്ധം ഗ്രാമദേവതകളിലേക്കും പോകുന്നു. ഇത് മനുഷ്യരുടെ ആത്മീയതയും, പ്രകൃതിയോടുള്ള ബന്ധവും എങ്ങനെ മാറുന്നു എന്നതിനെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. കാലം മാറുമ്പോൾ, മനുഷ്യർ അവരുടെ ആത്മീയതയെ മറക്കുകയും, പ്രകൃതിയോടുള്ള ബന്ധം നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ശ്ലോകം നമ്മെ നമ്മുടെ ആത്മീയതയെ നിലനിർത്താൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 11-04