Chapter 11 · Verse 6
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
न दुर्जनः साधुदशामुपैति बहुप्रकारैरपि शिक्ष्यमाणः । आमूलसिक्तः पयसा घृतेन न निम्बवृक्षो मधुरत्वमेति
Transliteration
na durjanaḥ sādhudaśāmupaiti bahuprakārairapi śikṣyamāṇaḥ | āmūlasiktaḥ payasā ghṛtena na nimbavṛkṣo madhuratvameti
Translation
దుర్జనుడు ఎన్నో విధాలుగా బోధన పొందినా, సద్గుణాలను పొందలేడు. పాలు మరియు నెయ్యితో మట్టిలో నింపిన నిమ్మ చెట్టు కూడా మధురతను పొందదు.
Literal meaning: దుర్జనుడు సద్గుణాలను పొందడం లేదు అనేక విధాలుగా బోధన పొందినా. పాలు మరియు నెయ్యితో మట్టిలో నింపిన నిమ్మ చెట్టు మధురతను పొందదు.
Explanation
దుర్జనుడు మంచి లక్షణాలను పొందలేడు.
ఈ శ్లోకం ద్వారా చాణక్యుడు చెబుతున్నది, దుర్జనుడు ఎంతగా బోధన పొందినా, అతనిలో సద్గుణాలు రాదు. ఉదాహరణకు, నిమ్మ చెట్టు పాలు మరియు నెయ్యితో మట్టిలో నింపబడినా, అది మధురమైన ఫలాలను ఇవ్వదు. ఇక్కడ, దుర్జనుడి స్వభావం మారదు, అతను ఎంతగా శిక్షణ పొందినా, మంచి లక్షణాలను పొందడం సాధ్యం కాదు. ఇది మనకు చెబుతున్నది, మన వ్యక్తిత్వం మరియు మన స్వభావం ముఖ్యమైనవి, అవి మారడం కష్టం. కేవలం బోధన లేదా శిక్షణ ద్వారా మనం మంచి వ్యక్తులు కాకపోవచ్చు.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 11-06