Chapter 12 · Verse 14
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
मातृवत्परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ट्रवत् । आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः
Transliteration
mātṛvatparadāreṣu paradravyeṣu loṣṭravat | ātmavatsarvabhūteṣu yaḥ paśyati sa paṇḍitaḥ
Translation
ಮಾತೃवत್ ಪರದಾರೇಷು ಪರದ್ರವ್ಯೇಷು ಲೋಷ್ಠ್ರವಾದ್ | ಆತ್ಮವತ್ ಎಲ್ಲಾ ಭೂತೇಷು ಯಃ ಪಶ್ಯತಿ ಸ ಪಂಡಿತಃ
Literal meaning: ಮಾತೆಯಂತೆ ಇತರರ ಹೆಂಡರಿಯಲ್ಲೂ, ಇತರರ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣುಹುಟ್ಟಿದಂತೆ | ಆತ್ಮದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲೂ ಯಾರು ನೋಡುತ್ತಾರೆ ಅವರು ಪಂಡಿತರು
Explanation
ಇತರರ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನೂ ತಾಯಿಯಂತೆ, ಇತರರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಂತೆ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತನ್ನಂತೆ ನೋಡುವವನು ಪಂಡಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯನು ಪಂಡಿತನನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇತರರ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನೂ ತಾಯಿಯಂತೆ ಗೌರವಿಸುವುದು, ಇತರರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಂತೆ ತಲುಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತನ್ನಂತೆ ನೋಡುವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ, ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನನ್ನು ಮೀರಿ ಇತರರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ನೋಡುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವವನ್ನು ಒತ್ತಿಸುತ್ತದೆ.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 12-14