Chapter 12 · Verse 14
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
मातृवत्परदारेषु परद्रव्येषु लोष्ट्रवत् । आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति स पण्डितः
Transliteration
mātṛvatparadāreṣu paradravyeṣu loṣṭravat | ātmavatsarvabhūteṣu yaḥ paśyati sa paṇḍitaḥ
Translation
తల్లి వంటి పరదారాలలో, ఇతర వస్తువులలో మట్టిగా చూస్తాడు. తనను తాను అన్ని జీవులలో చూడగలవాడు, అతను పండితుడు.
Literal meaning: తల్లి వంటి పరదారాలలో, ఇతర వస్తువులలో మట్టిగా చూస్తాడు. తనను తాను అన్ని జీవులలో చూడగలవాడు, అతను పండితుడు.
Explanation
పరదారాలలో తల్లి వంటి దృష్టి, ఇతర వస్తువులలో మట్టిగా చూడడం, మరియు అన్ని జీవులలో తనను చూడగల వ్యక్తి పండితుడు.
ఈ శ్లోకంలో చాణక్యుడు పండితుడి లక్షణాలను వివరించారు. పరదారాలు అంటే ఇతరుల భార్యలు, వాటిని తల్లి వంటి దృష్టితో చూడడం అంటే, అవి మనకు పరాయిగా ఉన్నాయని గుర్తించడం. అలాగే, ఇతర వస్తువులను మట్టిగా చూడడం అంటే, వాటిని తక్కువగా అంచనా వేయడం, వాటి విలువను అర్థం చేసుకోకపోవడం. చివరగా, అన్ని జీవులలో తనను చూడగల వ్యక్తి అంటే, అతను ఇతరుల బాధలను, ఆనందాలను అర్థం చేసుకుని, దయతో, సహానుభూతితో ఉండగల వ్యక్తి. ఈ విధంగా, పండితుడు తనలోని మానవత్వాన్ని, దయను, మరియు పరస్పర సంబంధాలను అర్థం చేసుకుంటాడు.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 12-14