Chapter 12 · Verse 17
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
विद्या मित्रं प्रवासे च भार्या मित्रं गृहेषु च । व्याधितस्यौषधं मित्रं धर्मो मित्रं मृतस्य च
Transliteration
vidyā mitraṃ pravāse ca bhāryā mitraṃ gṛheṣu ca | vyādhitasyauṣadhaṃ mitraṃ dharmo mitraṃ mṛtasya ca
Translation
విద్య అనేది ప్రయాణంలో మిత్రం, గృహంలో భార్య మిత్రం. వ్యాధి వచ్చినప్పుడు ఔషధం మిత్రం, మరణించినప్పుడు ధర్మం మిత్రం.
Literal meaning: విద్య ప్రయాణంలో మిత్రం, భార్య గృహంలో మిత్రం. వ్యాధి వచ్చినప్పుడు ఔషధం మిత్రం, మరణించినప్పుడు ధర్మం మిత్రం.
Explanation
విద్య, భార్య, ఔషధం, ధర్మం అనేవి వివిధ సందర్భాల్లో మిత్రాలు.
ఈ శ్లోకంలో చాణక్యుడు వివిధ సందర్భాల్లో మిత్రత్వాన్ని వివరించారు. విద్య అనేది ప్రయాణంలో మనకు మిత్రంగా ఉంటుంది, ఎందుకంటే అది మనకు కొత్త విషయాలను నేర్పుతుంది మరియు మన మార్గాన్ని సులభతరం చేస్తుంది. గృహంలో భార్య మనకు మిత్రంగా ఉంటుంది, ఎందుకంటే ఆమె మనకు మద్దతు ఇస్తుంది, ప్రేమను పంచుతుంది. వ్యాధి వచ్చినప్పుడు ఔషధం మనకు మిత్రంగా ఉంటుంది, ఎందుకంటే అది మన ఆరోగ్యాన్ని తిరిగి పొందడంలో సహాయపడుతుంది. మరణించినప్పుడు ధర్మం మిత్రంగా ఉంటుంది, ఎందుకంటే అది మన జీవితానికి అర్థం మరియు గౌరవాన్ని ఇస్తుంది. ఈ విధంగా, వివిధ సందర్భాల్లో మనకు అవసరమైన మిత్రత్వాన్ని చాణక్యుడు ఈ శ్లోకంలో వివరించారు.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 12-17