Chapter 12 · Verse 19
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
अनालोक्य व्ययं कर्ता अनाथः कलहप्रियः । आतुरः सर्वक्षेत्रेषु नरः शीघ्रं विनश्यति
Transliteration
anālokya vyayaṃ kartā anāthaḥ kalahapriyaḥ | āturaḥ sarvakṣetreṣu naraḥ śīghraṃ vinaśyati
Translation
बिना पाहणी खर्च करणारा, अनाथ, कलहप्रिय, सर्व ठिकाणी व्यस्त असलेला मनुष्य लवकरच नष्ट होतो.
Literal meaning: बिना पाहणी खर्च करणारा, अनाथ, कलहप्रिय, सर्व क्षेत्रांमध्ये व्यस्त असलेला मनुष्य लवकरच नष्ट होतो.
Explanation
बिना पाहणी खर्च करणारा मनुष्य लवकरच नष्ट होतो.
या श्लोकात चाणक्यांनी सांगितले आहे की, जो व्यक्ती खर्च करताना विचार करत नाही, तो लवकरच नष्ट होतो. 'अनालोक्य व्ययं कर्ता' म्हणजेच जो खर्च करताना त्याचे परिणाम विचारत नाही. 'अनाथः' म्हणजे तो व्यक्ती ज्याला आधार नाही, म्हणजेच त्याचे कोणतेही मार्गदर्शक नाहीत. 'कलहप्रियः' म्हणजे जो व्यक्ती वाद-विवादात गुंतलेला आहे. 'आतुरः सर्वक्षेत्रेषु' म्हणजे तो व्यक्ती सर्व ठिकाणी व्यस्त आहे. या सर्व गोष्टींचा एकत्रित अर्थ असा आहे की, जो व्यक्ती विचार न करता खर्च करतो, वादात गुंतलेला असतो आणि सर्व ठिकाणी व्यस्त असतो, तो लवकरच नष्ट होतो. त्यामुळे, विवेकाने खर्च करणे आणि आपल्या कार्यांमध्ये संतुलन राखणे आवश्यक आहे.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 12-19