Chapter 12 · Verse 23
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
वयसः परिणामेऽपि यः खलः खल एव सः । सम्पक्वमपि माधुर्यं नोपयातीन्द्रवारुणम्
Transliteration
vayasaḥ pariṇāme'pi yaḥ khalaḥ khala eva saḥ | sampakvamapi mādhuryaṃ nopayātīndravāruṇam
Translation
वयाच्या परिणामातही जो खल आहे तो खलच आहे. संपक्व असले तरी त्यातला गोडवा इंद्राच्या वरुणासारखा नाही.
Literal meaning: वयाच्या परिणामातही जो खल आहे तो खलच आहे. संपक्व असले तरी त्यातला गोडवा इंद्राच्या वरुणासारखा नाही.
Explanation
वयाच्या परिणामातही जो खल आहे तो खलच आहे, संपक्व असला तरी त्यातला गोडवा इंद्राच्या वरुणासारखा नाही.
या श्लोकात चाणक्य सांगतात की, व्यक्तीच्या वयाच्या वाढीबरोबर त्याच्या गुणधर्मात बदल होऊ शकतो, परंतु जो खल आहे, तो खलच राहतो. म्हणजेच, व्यक्तीच्या वयाच्या परिणामाने त्याच्या व्यक्तिमत्त्वात काही सुधारणा झाल्या तरी त्याचा खलपणा कमी होत नाही. संपक्वता म्हणजे परिपक्वता, परंतु ती गोडवा इंद्राच्या वरुणासारखी नसते. इंद्र आणि वरुण हे दोन देवता आहेत, ज्या त्यांच्या गुणधर्मामुळे ओळखले जातात. इंद्राची गोडवा वरुणाच्या गोडव्यासारखी नाही, याचा अर्थ असा आहे की, काही गोष्टी जरी बाह्यदृष्ट्या आकर्षक असल्या तरी त्यांचा अंतर्गत गुणधर्म त्याच्याप्रमाणे असतो.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 12-23