Chapter 12 · Verse 3
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
दाक्षिण्यं स्वजने दया परजने शाठ्यं सदा दुर्जने प्रीतिः साधुजने स्मयः खलजने विद्वज्जने चार्जवम् । शौर्यं शत्रुजने क्षमा गुरुजने नारीजने धूर्तता इत्थं ये पुरुषा कलासु कुशलास्तेष्वेव लोकस्थितिः
Transliteration
dākṣiṇyaṃ svajane dayā parajane śāṭhyaṃ sadā durjane prītiḥ sādhujane smayaḥ khalajane vidvajjane cārjavam | śauryaṃ śatrujane kṣamā gurujane nārījane dhūrtatā itthaṃ ye puruṣā kalāsu kuśalāsteṣveva lokasthitiḥ
Translation
സ്വജനത്തിൽ ദാക്ഷിണ്യം, പരജനത്തിൽ ദയ, ദുര്ജനത്തിൽ ശാഠ്യം, സാദ്ധുജനത്തിൽ പ്രീതിയുള്ളത്, ഖലജനത്തിൽ സ്മയം, വിദ്യാജനത്തിൽ ചാര്ജവം, ശത്രുവിൽ ശൗര്യം, ഗുരുവിൽ ക്ഷമ, സ്ത്രീകളിൽ ധൂർത്തത, ഇങ്ങനെ കലകളിൽ നിപുണരായ പുരുഷന്മാർക്ക് മാത്രമേ ലോകസ്ഥിതി ഉണ്ടാകൂ.
Literal meaning: സ്വജനത്തിൽ ദാക്ഷിണ്യം, പരജനത്തിൽ ദയ, ദുര്ജനത്തിൽ ശാഠ്യം, സാദ്ധുജനത്തിൽ പ്രീതിയുള്ളത്, ഖലജനത്തിൽ സ്മയം, വിദ്യാജനത്തിൽ ചാര്ജവം, ശത്രുവിൽ ശൗര്യം, ഗുരുവിൽ ക്ഷമ, സ്ത്രീകളിൽ ധൂർത്തത, ഇങ്ങനെ കലകളിൽ നിപുണരായ പുരുഷന്മാർക്ക് മാത്രമേ ലോകസ്ഥിതി ഉണ്ടാകൂ.
Explanation
നിപുണരായ പുരുഷന്മാർക്ക് മാത്രമേ ലോകത്തിൽ സ്ഥിതി ഉണ്ടാകൂ.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ ചാണക്യൻ മനുഷ്യരുടെ വിവിധ സ്വഭാവങ്ങൾക്കുള്ള അനുയോജ്യമായ സമീപനങ്ങളെ വിശദീകരിക്കുന്നു. സ്വജനത്തിൽ ദാക്ഷിണ്യം (സൗമ്യമായ പെരുമാറ്റം), പരജനത്തിൽ ദയ (കരുണ), ദുര്ജനത്തിൽ ശാഠ്യം (കപടത), സാദ്ധുജനത്തിൽ പ്രീതിയുള്ളത് (സഹോദരത), ഖലജനത്തിൽ സ്മയം (നിന്ദ), വിദ്യാജനത്തിൽ ചാര്ജവം (സത്യസന്ധത), ശത്രുവിൽ ശൗര്യം (ശക്തി), ഗുരുവിൽ ക്ഷമ (ക്ഷമ), സ്ത്രീകളിൽ ധൂർത്തത (ചതിയുള്ളത) എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ചാണക്യൻ പറയുന്നത്, ഓരോ സാഹചര്യത്തിലും അനുയോജ്യമായ രീതിയിൽ പെരുമാറേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവരാണ് ജീവിതത്തിൽ വിജയകരമായ നിലപാടുകൾ കൈവരിക്കാൻ കഴിവുള്ളവർ.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 12-03