Chapter 12 · Verse 3
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
दाक्षिण्यं स्वजने दया परजने शाठ्यं सदा दुर्जने प्रीतिः साधुजने स्मयः खलजने विद्वज्जने चार्जवम् । शौर्यं शत्रुजने क्षमा गुरुजने नारीजने धूर्तता इत्थं ये पुरुषा कलासु कुशलास्तेष्वेव लोकस्थितिः
Transliteration
dākṣiṇyaṃ svajane dayā parajane śāṭhyaṃ sadā durjane prītiḥ sādhujane smayaḥ khalajane vidvajjane cārjavam | śauryaṃ śatrujane kṣamā gurujane nārījane dhūrtatā itthaṃ ye puruṣā kalāsu kuśalāsteṣveva lokasthitiḥ
Translation
స్వజనులలో దాక్షిణ్యం, పరజనులలో దయ, దుర్జనులలో శాఠ్యం, సాదువారిలో ప్రీతీ, క్షలజనులలో నవ్వు, విద్యావంతులలో సరళత, శత్రువులలో శౌర్యం, గురువులలో క్షమ, మహిళలలో మోసం, ఈ విధంగా కళలలో నైపుణ్యం ఉన్న పురుషులే ఈ లోకంలో స్థితి పొందుతారు.
Literal meaning: స్వజనులలో దక్షిణత, పరజనులలో దయ, దుర్జనులలో మోసం, సాదువారిలో స్నేహం, కపటులలో నవ్వు, విద్యావంతులలో సరళత, శత్రువులలో ధైర్యం, గురువులలో క్షమ, మహిళలలో మోసం, ఈ విధంగా కళలలో నైపుణ్యం ఉన్న పురుషులే ఈ లోకంలో స్థితి పొందుతారు.
Explanation
కళలలో నైపుణ్యం ఉన్న వ్యక్తులు వివిధ సందర్భాలలో ఎలా ప్రవర్తించాలో తెలుసుకుంటారు.
ఈ శ్లోకంలో చాణక్యుడు వివిధ వ్యక్తుల మధ్య ప్రవర్తనను వివరిస్తున్నారు. స్వజనులలో దాక్షిణ్యం అంటే, మన కుటుంబ సభ్యుల పట్ల మృదువుగా ఉండటం, పరజనుల పట్ల దయ చూపించడం, దుర్జనుల పట్ల శాఠ్యం ప్రదర్శించడం, సాదువారితో ప్రీతిని పంచుకోవడం, క్షలజనులలో నవ్వు, విద్యావంతులలో సరళత, శత్రువులలో శౌర్యం, గురువుల పట్ల క్షమ చూపించడం, మరియు మహిళలతో మోసం చేయడం వంటి వివిధ నైపుణ్యాలను చాణక్యుడు సూచిస్తున్నారు. ఈ విధంగా, కళలలో నైపుణ్యం ఉన్న వ్యక్తులు వివిధ పరిస్థితుల్లో ఎలా ప్రవర్తించాలో తెలుసుకుంటారు, ఇది వారి సామాజిక స్థితిని నిర్ధారిస్తుంది.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 12-03