Chapter 12 · Verse 4
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
हस्तौ दानविवर्जितौ श्रुतिपुटौ सारस्वतद्रोहिणौ नेत्रे साधुविलोकनेन रहिते पादौ न तीर्थं गतौ । अन्यायार्जितवित्तपूर्णमुदरं गर्वेण तुङ्गं शिरो रे रे जम्बुक मुञ्च मुञ्च सहसा नीचं सुनिन्द्यं वपुः
Transliteration
hastau dānavivarjitau śrutipuṭau sārasvatadrohiṇau netre sādhuvilokanena rahite pādau na tīrthaṃ gatau | anyāyārjitavittapūrṇamudaraṃ garveṇa tuṅgaṃ śiro re re jambuka muñca muñca sahasā nīcaṃ sunindyaṃ vapuḥ
Translation
ಹಸ್ತಗಳು ದಾನವಿಲ್ಲದ, ಶ್ರುತಿ ಪಟಗಳಾದ, ಸಾರಸ್ವತದ್ರೋಹಿಗಳಾದ; ಕಣ್ಣುಗಳು ಸಾದುಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲದ; ಕಾಲುಗಳು ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಸಂಪಾದಿತ ಹಣದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಹೊಟ್ಟೆ, ಹೆಮ್ಮೆಗಳಿಂದ ಉದ್ದವಾದ ತಲೆ, ಓ ಓ ಜಂಬುಕ, ತಕ್ಷಣವೇ ತಗ್ಗಿಸು, ಸುನಿಂದಿತ ರೂಪವನ್ನು.
Literal meaning: ಹಸ್ತಗಳು ದಾನವಿಲ್ಲದ, ಶ್ರುತಿ ಪಟಗಳಾದ, ಸಾರಸ್ವತದ್ರೋಹಿಗಳಾದ; ಕಣ್ಣುಗಳು ಸಾದುಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲದ; ಕಾಲುಗಳು ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಸಂಪಾದಿತ ಹಣದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಹೊಟ್ಟೆ, ಹೆಮ್ಮೆಗಳಿಂದ ಉದ್ದವಾದ ತಲೆ, ಓ ಓ ಜಂಬುಕ, ತಕ್ಷಣವೇ ತಗ್ಗಿಸು, ಸುನಿಂದಿತ ರೂಪವನ್ನು.
Explanation
ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಸಂಪಾದಿತ ಸಂಪತ್ತು ಹೆಮ್ಮೆ ತಂದರೆ, ಅದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯನು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ. ದಾನವಿಲ್ಲದ, ಶ್ರುತಿ ಪಟಗಳಾದ ಹಸ್ತಗಳು, ಸಾದುಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗದ ಕಾಲುಗಳು, ಇವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹೀನತೆಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಸಂಪಾದಿತ ಹಣವು ಹೆಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಜಂಬುಕ ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಇಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕವು ನಮಗೆ ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಸಂಪಾದಿತ ಸಂಪತ್ತಿನ ದುಃಖವನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 12-04