Chapter 12 · Verse 4
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
हस्तौ दानविवर्जितौ श्रुतिपुटौ सारस्वतद्रोहिणौ नेत्रे साधुविलोकनेन रहिते पादौ न तीर्थं गतौ । अन्यायार्जितवित्तपूर्णमुदरं गर्वेण तुङ्गं शिरो रे रे जम्बुक मुञ्च मुञ्च सहसा नीचं सुनिन्द्यं वपुः
Transliteration
hastau dānavivarjitau śrutipuṭau sārasvatadrohiṇau netre sādhuvilokanena rahite pādau na tīrthaṃ gatau | anyāyārjitavittapūrṇamudaraṃ garveṇa tuṅgaṃ śiro re re jambuka muñca muñca sahasā nīcaṃ sunindyaṃ vapuḥ
Translation
കൈകൾ ദാനവിമുക്തമായവ, ശ്രുതിപുടങ്ങളായവ, സാരസ്വതദ്രോഹികളായവ; കണ്ണുകൾ സാദുവിൽക്കാനായുള്ളവ, പാദങ്ങൾ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോയിട്ടില്ല. അന്യായമായി സമ്പാദിച്ച ധനത്താൽ നിറഞ്ഞ വയർ, ഗർവത്തോടെ ഉയർന്ന തല, ഓ മൃഗമേ, വിട്ടു വിട, ഉടനെ താഴേക്ക്, നിന്ദ്യമായ ശരീരം.
Literal meaning: കൈകൾ ദാനവിമുക്തമായവ, ശ്രുതിപുടങ്ങളായവ, സാരസ്വതദ്രോഹികളായവ; കണ്ണുകൾ സാദുവിൽക്കാനായുള്ളവ, പാദങ്ങൾ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോയിട്ടില്ല. അന്യായമായി സമ്പാദിച്ച ധനത്താൽ നിറഞ്ഞ വയർ, ഗർവത്തോടെ ഉയർന്ന തല, ഓ മൃഗമേ, വിട്ടു വിട, ഉടനെ താഴേക്ക്, നിന്ദ്യമായ ശരീരം.
Explanation
അന്യായമായി സമ്പാദിച്ച ധനം, ഗർവം, നിന്ദ്യമായ ശരീരം എന്നിവയെ കുറിച്ച്.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ, കൈകൾ ദാനവിമുക്തമായവ, ശ്രുതിപുടങ്ങളായവ, സാരസ്വതദ്രോഹികളായവ എന്നിങ്ങനെ വിവക്ഷിക്കുന്നു. ഇത് അർത്ഥമാക്കുന്നത്, സത്യവും ധർമ്മവും പാലിക്കാത്തവരുടെ കൈകൾ, അവരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, അവരുടെ മനോഭാവങ്ങൾ എന്നിവയെ കുറിച്ചാണ്. കണ്ണുകൾ സാദുവിൽക്കാനായുള്ളവ, പാദങ്ങൾ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോയിട്ടില്ല എന്നത്, സത്വത്തിന്റെ ദർശനത്തിൽ നിന്ന് അകന്നവരാണ്. അന്യായമായി സമ്പാദിച്ച ധനത്താൽ നിറഞ്ഞ വയർ, ഗർവത്തോടെ ഉയർന്ന തല, എന്നത്, അന്യായമായി സമ്പാദിച്ച ധനം, അതിന്റെ ഗർവം, അത് നിന്ദ്യമായ ശരീരത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു എന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ ശ്ലോകം, അന്യായവും അഹങ്കാരവും ഉള്ളവരുടെ അവസ്ഥയെ വ്യക്തമാക്കുന്നു, അവർക്ക് സത്യവും ധർമ്മവും വിട്ടുപോകുന്നു.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 12-04