Chapter 12 · Verse 4
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
हस्तौ दानविवर्जितौ श्रुतिपुटौ सारस्वतद्रोहिणौ नेत्रे साधुविलोकनेन रहिते पादौ न तीर्थं गतौ । अन्यायार्जितवित्तपूर्णमुदरं गर्वेण तुङ्गं शिरो रे रे जम्बुक मुञ्च मुञ्च सहसा नीचं सुनिन्द्यं वपुः
Transliteration
hastau dānavivarjitau śrutipuṭau sārasvatadrohiṇau netre sādhuvilokanena rahite pādau na tīrthaṃ gatau | anyāyārjitavittapūrṇamudaraṃ garveṇa tuṅgaṃ śiro re re jambuka muñca muñca sahasā nīcaṃ sunindyaṃ vapuḥ
Translation
हस्ते दानवांपासून वर्जित, श्रुतींच्या पुटात, सारस्वतांच्या विरोधात, नेत्रे साधूंच्या दृष्टिपासून रहित, पाय तीर्थाला गेलेले नाहीत. अन्यायाने अर्जित केलेले संपत्तीने भरलेले उदर गर्वाने उंच आहे, अरे अरे जम्बूक, सोड, सोड, अचानक नीच, सुनिंद्य शरीर.
Literal meaning: हस्ते दानवांपासून वर्जित, श्रुतींच्या पुटात, सारस्वतांच्या विरोधात, नेत्रे साधूंच्या दृष्टिपासून रहित, पाय तीर्थाला गेलेले नाहीत. अन्यायाने अर्जित केलेले संपत्तीने भरलेले उदर गर्वाने उंच आहे, अरे अरे जम्बूक, सोड, सोड, अचानक नीच, सुनिंद्य शरीर.
Explanation
अन्यायाने मिळवलेली संपत्ती गर्वाने उंच असली तरी ती टिकत नाही.
या श्लोकात Chanakya ने स्पष्ट केले आहे की, जो व्यक्ती अन्यायाने संपत्ती मिळवतो, तो गर्वाने उंच उभा राहतो. परंतु, त्याचे पाय तीर्थाला जात नाहीत, म्हणजे त्याला आत्मा आणि धर्माची जाणीव नाही. त्याची संपत्ती त्याला खरे समाधान देत नाही. यामध्ये दानवांपासून वर्जित हात, श्रुतींच्या पुटात असलेले ज्ञान आणि साधूंच्या दृष्टिपासून लपलेले असलेले पाय यांचा उल्लेख आहे. याचा अर्थ असा आहे की, जो व्यक्ती योग्य मार्गाने संपत्ती मिळवतो, तोच खरा साधू आहे. अन्यायाने मिळवलेली संपत्ती एक दिवस नष्ट होईल.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 12-04